sagma

sagma, ae, f., = σάγμα,

a pack-saddle, Veg. 3, 59, 1; Vulg. Lev. 15, 9; cf. Isid. Orig. 20, 16, 5.

sagma, ae, f. u. sagma, atis, n. (σάγμα), der härene Packsattel, Saumsattel, als f., Veget. 3, 59, 1. Itala Levit. 15, 9. Isid. orig. 20, 16, 5: als n., Vulg. Levit. 15, 9: sagma burdonis, asini, cameli, Edict. Diocl. 11, 4 sqq.

sagma [LL < σάγμα] 1 pack-saddle, (in general) saddle or other piece of horse equipment. ~a proprie dicitur asinarum; ligneus, latus, ac magnus Comm. Cant. I 372; hoc ~a. ‥ sagmari [sic; l. sagmarii] GlC H 152; ~a, seamsadol Ælf. Gl. 119; in stabulis equorum deinde phaleras, sagenas [v. l. saginas; gl.: sambues, sambue a dame, susseus, harneys a dame, hernais vel hucel], quas corrupte sainas [vv. ll. savinas, samas, saumas; gl.: susceus, sarcibues (corr. sambues)] nominant ‥ videbamus Balsh. Ut. 50; ita cum suis clericis, equos sedentibus aureis decoratos ~atibus, electus Domini equitabat, illis ‥ certantibus ‥ suam sarcinulam ‥ ferendam suis sagmariis imponere Ad. Eyns. Hug. III 5; aliqua ‥ Graeca [vocabula] ‥ [ut] ~a Bacon CSPhil. 443. 2 the load of a pack-saddle or sim. (in quot. as unit of measure; cf. salma, sema). iiij salinas quae reddunt per annum xl d. et ij saginas salis Dom. Exon. f. 218; ut monachi de lignis silve sue ‥ ad fomitem ignis duas saginas asini cotidie acciperent Ord. Vit. VI 7 p. 37; 1413 pro quolibet saumagio panni vel alterius rei mercatorie, quinque arditz Guiaynes pro qualibet pipa vini duo arditz RGasc m. 9; 1573 de quol’t simagio bladi venient’ ‥ de quol’t simagio pannorum ‥ de quol’t simagio fferri ‥ de quol’t simagio piscis Pat 1106 m. 21 (17).

sagma, ătis, n. , Vulg. Lev. 15, 9 ; Diocl. 11, 4 ; et sagma, æ, f. , bât : Veg. Mul. 2, 59, 2.

sagma, atis n (Gr. leenw.) (Laatl.) (pak)zadel.

*sagma, atis. n.
兵袋。鞍。馱。

Suggest a Translation
See an image

, , , , , , , etc. Voces unius ejusdemque originis. , Onus, sarcina, in Glossis MSS. Glossæ Græc. Lat. : Σάγμα, Sagma. Gloss. Lat. Græc. : Sagma, παραπλήρωμα. Perperam utrobique editum Salina. Eginhardus in Vita Caroli M. : Facto supellectili, ut sunt cortinæ, stragula, tapetia, fulcra, coria, Sagmata. Vita Ludovici Pii ann. 807 : Erant enim sine Sagmatibus. Theodulfus Aurelian. lib. 3. Carm. 12 : Sagmatibus tandem his quæ postulat usus onustis, Nos hinc digressos cepit Petricordia tellus. Aribo Episcopus Frisingensis in Vita S. Corbiniani n. 11 : Mitte super eum (equum) sellam sagmariam, et sterne illum, et Sagma super illum impone. Σάγματα καμήλων, in Vita S. Eliæ junioris pag. 165. Vide præterea Annales Franc. Bertinian. ann. 876. , femin. gen. Papias, ex Isidoro lib. 20. cap. 16 : Sagma, quæ corrupte Salma dicitur, a stratu Sagorum nuncupatur, unde et equus sagmarius dicitur. Mamotrectus 15. Levit. : Hoc sagma, tis, est stratura asini : Hæc Sagma, quæ corrupte dicitur salma, est sella vel pondus et sarcina quæ ponitur super sellam. Gloss. vetus apud Carolum de Aquino in Lexic. milit. : Sagma, æ, et Sagma, atis, sella, quam vulgus bastum vocat, super quo componuntur sarcinæ : clitellas alii vocant. Gloss. Lat. Gall. Sangerm. : Sagma, æ, Somme, charge de sommier, ou selle, bas. Glossar. Lat. Gall. : Sagma, æ, charge, ou selle. Vegetius lib. 2. de Arte veterin. cap. 59 : Reliquum mulorum, equorum, asinorumque genus sub sellis aut Sagmis solo tergo præstat officium. Tageno Pataviensis et Chronicon Reichersperg. ann. 1190 : Relictis bigis et quadrigis, iter cum Sagmis aggressi sumus. Ordericus Vitalis lib. 6. pag. 605 : Ut ad fomitem ignis duas Sagmas asini quotidie acciperent. Adde chartam Caroli C. in Append. ad Capitul. num. 67. , Eadem notione, in Ordine Rom. Cencii cap. 43 : Notandum vero quod dominus Papa debet habere.... duas Sacimas mortulæ. Ubi leg. Sagmas, ut ex cap. 47. facile conjicitur : Debet habere Papa sex fascios mortulæ. , Theca scuti. Lactantius ad 9. Thebaid. Statii : Coryton, theca arcus solius dicitur, sicut pharetra sagittarum, et Sagma scuti. Suidas : Σάγμα, θήκη τοῦ ὅπλου. Notum vero ὅπλον sæpe sumi pro scuto. , Idem quod Sagma, Στρωματόδεσμον, Ulpiano ad Demosthenem. Glossæ Basilic. : Τοῦλδος, τὰ σαγμάρια τὰ τὴν ἀποσκευὴν τῶν πολεμίων βαστάζοντα, ἡ ἀποσκευὴ καὶ χρεία πᾶσα τῶν στρατιωτῶν, τουτέστι παῖδές τε καὶ ὑποζύγια καὶ εἴτι ἄλλο πρὸς ὑπηρεσίαν τοῦ φοσσάτου ἐπισύρεται. Ita Gloss. MSS. Regiæ : Ἀποσκευὴ, τὸ λεγόμενον παρ᾽ ἡμῖν τοῦλδον, τὰ σαγμάρια. Eadem pene Suidas et Glossæ Basilic. Nicetas Barbarogræcus in Manuele lib. 6. cap. 20 : Τὰ σαγμάρια, καὶ κατεῦναι, καὶ οἱ ύποχείριοι, αἵ τε ἅμαξαι. Adde Leonis Tactica cap. 4. n. 36. cap. 5. n. 7. cap. 9. n. 36. 58. cap. 10. n. 12. Rigaltii, Meursii et med. Græcit. Glossaria. Odo Cluniac. lib. 1. de Vita S. Geraldi cap. 33 : Omne stipendium quod in Sagmariis Geraldi delatum fuerat, paulatim defecit. Nolim tamen præstare hoc loco equos Sagmarios non intelligi. , Equus clitellarius. Sarcinarium jumentum, Cæsari lib. 1. Sarcinale jumentum, Ammiano lib. 15. Sarcinulator equus, Willelmo Britoni lib. 12. Philipp. pag. 241. Sagmarius mulus, Sagmaria mula, apud Servium ad 1. Æneid. Ἱπποσαγματάριος, Leoni in Tactic. cap. 6. n. 29. Gloss. Ælfrici : Sagma, seam-sadol. Sagmarius equus, seam hors. Ubi perperam editum sugma et sugmarius. Lampridius in Heliogabalo : Quæ pilento, quæ equo Sagmario, quæ asino veheretur. S. Honoratus Massiliensis in Vita S. Hilarii Episc. Arelat. : Pedibus iter aggrediens, Romam sine equo, sine Sagmario vel sago festinus intravit. Petrus Damian. in Vita S. Odilonis Cluniac. cap. 23 : Repente Sagmarius multis oneratus sarcinis per montis devexa collabitur. Idem in Vita S. Dominici Loricati cap. 3 : Non prædia, vel aliquam substantiam, præter unum Sagmarium, possidebant. Cum quo scilicet asello vel equo unus erat minister, etc. Raimundus de Agiles pag. 171 : Est alia (via) per montana Libani, tuta satis et copiosa, sed gravis multum Sagmariis et camelis. Utuntur Scriptores alii passim, Vegetius lib. 2. cap. 10. lib. 3. cap. 6. Capitul. ann. 821. cap. 2. Petrus Damian. in Vita S. Romualdi n. 23. lib. 1. Epist. 9. pag. 30. Epist. 19. pag. 91. lib. 2. Epist. 18. pag. 270. Passio S. Vitalis num. 7. S. Bernardus lib. 3. de Consider. cap. 3. Tudebodus lib. 2. pag. 785. Petrus Blesensis Epist. 25. Guigo in Statut. Ord. Cartus. cap. 19. § 1. Odo Cluniac. lib. 2. de Vita S. Geraldi cap. 18. 21. Leo Ostiensis lib. 2. Chron. Casin. cap. 19. Udalricus lib. 3. Consuetud. Cluniac. cap. 4. Rigordus ann. 1194. Chartæ aliquot in Bibliotheca Cluniac. pag. 513. 1442. in Hist. Vergiacensi pag. 120. apud Doubletum pag. 778. etc. , Eadem notione qua Sagmarius, uti et scribendum volunt viri docti ; an recte, haud satis scio, cum apud non paucos Scriptores occurrat hæc vox : unde Saginarius a Sagis portandis dici potuit equus Sarcinarius. Bernardus Monach. in Ord. Cluniac. part. 1. cap. 2 : Si perrexerit (prior) ad obedientias quæ sunt prope in circuitu, ducit secum duos fratres ; si longius ut v. g. in Provinciam duos Saginarios et tres fratres, ex quibus unus est super ejus famulos, et super sarcinulas ejus. Translat. S. Rigomeri sæc. 6. Bened. part. 1. pag. 134 : Saginarios demum, itemque sufficientem apparatum, prout longioris viæ necessitas postulasset parari.... imperat. Occurrit præterea in Statutis antiquis Ord. Carthus. part. 2. cap. 8. § 7. et alibi. , Sagmatum confector, Σαγματόποιος, in Gloss. Lat. Gr. Est etiam , Qui sagmarium equum vel jumentum agit. Destructorium vitiorum cap. 96 : Sagmarius quidam bubulcus arabat pratum ut seminaret : sed boves, ut solebant, non arabant, imo pro posse recalcitrabant, propter quod arator eos aculeabat. Boves autem vociferati sunt contra eum dicentes, Maledicte, qua de causa percutis nos, quia semper servivimus tibi ? Quibus Sagmarius, Cupio arare pratum, ut mihi et vobis cibum tribuat. , Sagmarios onerare. Gloss. Lat. Gr. : Sagmat asinum, σάσσει ὄνον. Sterne equum, ἐπίσαξον τὸν ἵππον. Sagmatus, σεσαγμένος ; perperam, saginat, et saginatus editum. , Idem quod Summagium, de qua voce, mox. Concilium Bituricense ann. 1031. cap. 15 : Ut in die Dominica vectigalia non fiant, quod carregium vel Sagmegium dicitur, etc. Ubi vectigalia sunt vecturæ. , Ugutio, ex Isidoro lib. 20. cap. 16 : Sagma, quæ corrupte vulgo dicitur Salma, scilicet sella, vel pondus et sarcina quæ super sellam ponitur eis, et dicitur sic a stratu sagorum, i. sellarum, vel quia sellæ sago solent sterni. Charta ann. 1179. apud Ughellum tom. 7. pag. 706 : Concedimus ut prædicta Ecclesia unoquoque die semper capiat duas Salmas lignorum de foresta nostra. Alia apud eumd. pag. 1321 : Debet octo Salmas vini, etc. Salma salis, apud eumd. tom. 9. pag. 467. Salma frumenti, in Charta Frider. II. Imper. apud Rocchum Pirrum tom. 1. pag. 144. tom. 2. pag. 285. Generalis et major Salma, in Constitut. Jacobi Reg. Sicil. cap. 62. ubi certum pondus significatur. Processus ann. 1243. in Append. ad Antiq. Hortæ Illustr. Fontanini pag. 404 : Duas Salmas musti mundi in vindemiis, etc. Statutum Honorii IV. PP. pro Regno Neapolit. ann. 1285. apud Odoricum Rainaldum num. 39 : Dummodo emptitiorum delatio de portu licito ad similem portum, et cum barcis parvis centum solummodo Salmarum vel infra capacium tantum fiat. Sanutus lib. 2. part. 4. cap. 10 : Tria sextaria de Venetiis sunt una Salma de Apulia, tam de legumine, quam etiam de frumento. Adde cap. 13. extrem. Computus ab ann. 1333. ad ann. 1336. tom. 2. Hist. Dalph. pag. 283 : Item, Disderio Fabri pro 8. Salmis vini veteris ad rationem de sexdecim solidis per Salmam, vi. lib. viii. sol. Vienn. Est autem Salma vini apud Delphinates, uti observat eruditus ejusd. Histor. Scriptor, ponderis circit. 240. lib. ad pondus in eodem tractu usitatum. Occurrit præterea in Charta Ordonii II. Regis inter Concil. Hisp. tom. 3. pag. 171. Sed ibi Salinas legendum videtur. Vide infra Sauma vini. Itali Salma etiam dicunt. , Sarcina, Gall. Bagage. Breviar. Histor. Pisanæ ad ann. 1171. apud Murator. tom. 6. col. 184 : Papiliones quidem et tentoria, arma, equos, Salmariam et omnia Lucensium spolia victoriosi Pisani ceperunt. , Jumentum sarcinale, equus clitellarius. Ricobaldus Ferrar. in Histor. Imper. apud Murator. tom. 9. col. 135 : Auxilio Senonensibus erant...... exules Florentini in exercitu Florentinorum fuisse tunc dicuntur ad lx. jumentorum, quæ appellant Salmarios. Chron. Franc. Pipini. lib. 3. ibid. col. 704 : In exercitu Florentinorum fuisse dicuntur jumentorum que appellantur Salmarii, mille et sexaginta. Vide mox Salmata. , ut Sagmarius, qui Salmarium equum seu jumentum agit, in Miraculis S. Eutropii Episcopi Santonensis num. 14. , Eadem notione. Itinerarium Gregorii XI. PP. : Percusso Salmerio Antistitis Carpentoracensis gladio crudeli manu interiit. Charta ann. 1291. ex Tabular. Archiep. Ausc. : Item quicumque Salmerium vel Salmerios tenent et lucrum suum faciunt, etc. , ut Salma. Chartul. Kemperleg. : Samam vini, et xii. formellas, vel unum lardi bradonem, pro ea det Monachis. , ut Salmarius, jumentum sarcinale, in Charta Ebehardi Salisburg. Archiep. ann. 1160. apud Hansiz. tom. 2. Germ. sacræ pag. 258 : Per quem (Præpositum) misimus duos Samarios oneratos piscibus et caseis. , Eadem notione, apud Willel. de Baldenzeel in Hodœporico Terræ sanctæ : Species namque Indicæ... a majori Armenia in camelis et aliis Sameriis adducuntur. , Onus Salmarii, Gallis Saumée ; Provincialibus aliisque quibus Saumo asinum sonat, idem non raro significat quod Asinna seu onus asini. Charta ann. 1164. tom. 1. Hist. Dalph. pag. 16. col. 2 : Si Dominus vinum suum vendere voluerit, cum bonæ vindemiæ fuerint, septem Salmatæ erunt de vino puro et octava erit de decocto. Pancharta S. Stephani de Vallibus apud Xantones, Ch. 1 : Non teneantur scindere illa die ex debito nisi quilibet duas Salmatas. Charta ann. 1364. in Camera Comput. Aquensi : Item in festo natalis Domini novem Salmatas lignorum quolibet anno. Charta ann. 1413. ex Tabul. Archiep. Ausciensis : Salmata vini. Rursum : Salmata merlucii. Alia ann. 1401. ex eodem Tabul. : Pro qualibet Sarcinata cujuslibet Salmerii, etc. Statuta Avenion. MSS. rubr. 13. art. 2 : Salmatam vero (intelligimus) quæ continet decem heminas mensuræ Avenionensis. Hinc emendanda videtur Charta Edwardi I. Regis Angl. ann. 1283. apud Rymer. tom. 2. pag. 262 : Dabit venditor extraneus..... de Salmaca bladi 1. den...... de Salmaca coriorum grossorum 2. den..... de Salmaca de onere hominis de prædictis rebus et similibus 1. d. Ubi leg. Salmata. Vide mox Saumata. , Idem quod Sagma : nostris Saume. Papias : Ephippia, equorum freni, Saumæ, vel pectoralia. Joannes de Janua : Sagma, corrupte vulgo dicitur Sauma, vel salma ; i. sella, vel pondus, vel sarcina quæ super sellam ponitur, etc. Alibi : Sauma, onus. Gloss. Lat. Gall. Sangerman. : Sauma, Somme, charge. Rhenanus lib. 2. Rer. German. pag. 95 : Saumarum nomine clitellaria jumenta intelliguntur. Capit. 2. ann. 813. cap. 10 : Et Marscalci Regis adducant eis petras in Saumas viginti, etc. Charta Caroli M. post Aimoinum Brolii, et apud W. Hedam in Rixfrido Episc. Trajectensi : Teloneus exigatur, nec de navale, nec de carale, neque de Saumis, neque, etc. Chartæ Alemannicæ Goldasti cap. 58 : Accepimus ab hac Ecclesia et Abbate....... solidos 70. et cavallos 5. cum Saumas, et rufias, et filtros, cum stradura sua ad nostrum iter ad Romam ambulandum. Charta Ludovici Pii in Tabulario Monasterii Fossatensis fol. 8 : Missos suos in aliquam partem Imperii nostri negotiandi gratia dirigere cum carris videlicet et Saumis, seu navigio, etc. Acta Innocentii III. PP. pag. 11 : Fecit illuc intromitti aliquas Saumas farinæ. Sauma olei, tom. 5. SS. Junii pag. 526. Vide tom. 2. Historiæ Francor. pag. 665. Legem Longob. lib. 1. tit. 14. § 7. Luitpr. 82. (6, 29.) Synodum Metensem ann. 754. cap. 4. Synodum Vernensem ann. 755. cap. 26. Sugerium lib. de Admin. sua cap. 7. Chron. Trudonense lib. 9. pag. 458. (ubi leg. Saumas pro samnas,) Petrum de Vineis lib. 3. Epist. 23. 24. lib. 5. Ep. 91. Hieron. Rubeum in Hist. Ravennat. pag. 362. etc. , Jumentum ipsum sarcinale, Provincialibus maxime asinus. Inventar. ann. 1294. ex Tabulario S. Victoris Massil. : Quedam Sauma vendita cum basto suo et ornamentis. Statuta Forojul. ann. 1235 : Statuimus quod si aliquis miles, vel ejus filius, vel nepos, opera rustica fecerit arando, fodiendo, ligna adducendo cum Sauma, vel sine,... non habeat militis libertatem. , inquit Brolius, ea est quam appensis ad latera vasis, vulgo Barres nuncupatis, equus ferre solet. Et apud Cenomanos dicitur esse unius et 90. pintarum cum semisextariolo : quatuorque summas prægrande vas vinarium, ab eis Pipe appellatum, ac tot pintas quot sunt in anno dies continens. Ita ille ex Tabulario S. Petri de cultura Dei. Falco Beneventanus ann. 1124 : Tanta fuit fertilitas vini, quod.... centum Saumæ pro 30. denariis vendebantur. Charta ann. 1201. inter Instrum. tom. 2. novæ Gall. Christ. col. 323 : Et unam Saumam vini ad Missas cantandas....... præcipio reddendam. Processus ann. 1243. in Append. ad Antiq. Hortæ Illustr. Fontanini pag. 406 : Item petit ut compellatis dictum episcopum ad restitutionem viginti Saumarum de musto. Vide supra Salma. , Equi sagmarii, Gall. Somiers. Fortunatus in Vita S. Germani Episc. Paris. cap. 3 : Duorum Saumariorum cum pane dirigit onera. Charta ann. 1135. apud Calmet. inter Probat. tom. 2. Hist. Lothar. col. 304 : Tunc ipse advocatus duos Saumarios stipendiis oneratos, et duos equos cum duobus hominibus eos deducentibus accipiet. Chronicon Reichersperg. ann. 1190 : Milites inermes cæterumque vulgus cum Saumariis et sarcinis procedere instituit. Leo Ost. lib. 2. cap. 84 : Vidit repente multos nigros homines velut Æthiopes longo ordine incedere, onustosque fœno Saumarios minare. Utuntur præterea Stephanus Torn. Ep. 230. Anonymus in Vita S. Alberti Abbat. Cambr. n. 6. Odo de Diogilo de Ludovici VII. Reg. Franc. profectione in Orientem lib. 2. pag. 19. Chronicon Senoniense cap. 7. Vincentius Belvac. lib. 31. cap. 150. Godefridus Monach. S. Pantaleon. ann. 1190. 1195. Stephanus Carnotensis Comes in Epistola tom. 4. Spicilegii Acheriani pag. 258. Adde Vitam S. Odilonis lib. 2. cap. 16. Marten. tom. 1. Ampl. Collect. col. 30. etc. Vide Grimm. Antiq. Jur. Germ. pag. 363. , in Concilio Biterrensi ann. 1351. sub finem. Capitula general. MSS. S. Victoris Massil. : Et omne arnesium, Saumerii et jocalia universa, etc. , Qui Saumarium agit et curam illius habet. Testam. Bertrandi de Turre ann. 1285. apud Baluz. tom. 2. Hist. Arvern. pag. 531 : Legavit... cuilibet garcifero et Saumalerio....... decem libras Turon. semel solvendas. , Eadem notione. Saisimentum Comitatus Tolos. ann. 1251. apud Lafaille inter Probat. tom. 1. Annal. Tolos. pag. 16 : Et de bestiis carregii duo jornalia de quolibet foco ea habente, salvo prandio Saumaterii. Charta ann. 1334 : Præsentibus fr. Bernardo de Lemovicis, Poncio Noguerii Saumaterio domini Prioris. Vide mox Somarii. Somatier, in Lit. remiss. ann. 1469. ex Reg. 196. Chartoph. reg. ch. 16 : Ung nommé Remonnet, lequel estoit Somatier et serviteur du seigneur de Sales, etc. , in Computis Episc. Aniciensis ex Tabul. ejusd. Eccl. , Onus, Sarcina. Chron. apud Calmet. inter Probat. tom. 2. Hist. Lothar. col. 50 : Adhibitis etiam aliis satellitibus, in forma mercatorum arma sua in Saumariis suis occultaverunt, etc. , Onus equi sagmarii, la charge d'un cheval. Saumata salis, in Charta Ildefonsi Comitis Tolosæ ann. 1141. apud Catellum in Hist. Tolos. pag. 192. 194. et in Hist. Occit. pag. 323. Consuetudines Ecclesiæ de Regula in Aquit. apud Labeum tom. 2. Bibl. : Si vinum emerint, et postea vendiderint, obolum domino de unaquaque Saumata dabunt. Ibidem : De unaquaque Saumata lignorum dabitur, etc. Charta ann. 1243. 150 : Saumatas de calce, quas habuerunt homines de Villanova. Tabularium Ecclesiæ Gratianopolitanæ sub Hugone Episcopo ann. 1197 : Morardus... dedit illum quartonem Humberto et sorori suæ, id est, unam Saumatam, et vendidit illum quartonem sive Saumatam mihi Guigoni. Charta ann. 1103. apud D. Brussel tom. 2. de Usu feud. pag. 726 : Et in unoquoque manso amasato de terra, unam Saumatam de lignis in nativitate Domini. Charta ann. 1251. in Histor. MSS. Montis major. : Pro quibus decimis solvat Guillelmus Abbati in perpetuum l. Saumatas bladi, quarum quælibet sit iv. sextariorum. Charta ann. 1522 : Vintenum seu viginti Saumatarum racemorum unam Saumatam dictis dominis dare teneantur. Adde Hist. Dalphin. tom. 2. pag. 230. 231. Statuta Massil. lib. 3. cap. 15. etc. , Eadem notione, vulgo Saumade, pluries occurrit in Charta ann. 1197. ex Tabul. Monast. Villæmagnæ. Charta ann. 1229. in parvo Chartular. S. Victoris Massil. fol. 125 : Petebat R. Archiepiscopus Aquensis quartam partem totius decimæ Ecclesiæ S. Antonini et unam Saumadam optimi vini censualem. , Eodem significatu. Tabul. Eccl. Auxit. : Ex uno quoque casali debet fieri una Saumariata vini sanctæ Mariæ Auscitanæ et Capitulo annuatim, etc. , Eodem intellectu. Vita S. Thomæ Aquin. tom. 1. Martii pag. 685 : Saumarius qui portabat Saumandium Eracii de Arlotis Romani, per rupem altissimam cecidit. , Ad Saumadam pertinens. Charta pro eccl. B. M. Anic. ann. 1374. in Reg. 105. Chartoph. reg. ch. 336 : Item (acquisiverunt) a dicto Guillelmo de sancto Marcello quinque barralia Saumadalia vini, quæ percipiebat debitalia super quadam vinea sita en mont Redont. , vel , ut infra Summagium. Charta Dagoberti Reg. apud Doublet. pag. 656 : Laudaticos, Saumaticos, salutaticos, etc. , Eadem notione, in Chartul. S. Vincentii Cenom. fol. 29 : De Augoto ix. Somas, de Hugone Buchario vi. Somas, etc. , ut Sauma, onus, sarcina. Charta Archambaldi Borbonii pro hominibus Villæ-francæ : De unaquaque Soma ferri 1. den. etc. Chron. Jac. Malvezzi apud Murator. tom. 14. col. 1003 : Somas viginti farinæ frumenti, Somas centum speltæ, etc. Chronicon Bergom. apud eumdem tom. 16. col. 866 : Et in monasterio reperti fuerunt Somæ plusquam cv. frumenti et alterius bladæ, etc. Adde Statuta Vercell. fol. 57. etc. In utraque Sicilia, teste Macro in Hierol. Soma aridorum mensuram denotat, quæ modio correspondet. . Chronic. Estense apud Murator. tom. 15. col. 468 : Largitus est Sommam unam vini in duabus lagenis. Vide supra Sauma vini. , Jumentum sarcinale. Charta Theobaldi Comit. Blesens. ann. 1215. in Tabul. Calensi : Et in eadem foresta chaufagium suum ad unum Somarium. Chron. Andr. Danduli apud Murator. tom. 12. col. 216 : Tunc Oliba comes sua relinquens filio cum multa divitiarum copia, xv. scilicet onustis thesauro Somariis, etc. Rursum ibidem col. 1017. et 1036. Arnoldus Lubec. lib. 7. cap. 17 : Habebat sane Rex Otto munera multa Regis Angliæ avunculi sui Ricardi et 15. millia marcharum, quæ in Somariis ferebant 50. dextrarii. Ditmarus lib. 3. pag. 33 : Cum Somariis plurimis quasi pecunia sarcinatis. Willel. ab Oldenborg in Itinerario Terræ sanctæ : Tantam emittit piscium multitudinem, ut ab omnibus ex omni provincia illuc confluentibus carrucis et Somariis deducantur. , Eadem notione. Comput. ann. 1202. apud D. Brussel. tom. 2. de Usu feud. pag. clxvi : Johannes Degne, pro Sommario, lx. s. Epist. B. Reginæ Legionis ann. 1212. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 828 : Sola jacula et sagittas xx. millia Sommariorum ferre vix possent. Tabul. S. Gildasii de nemoribus : Nullam consuetudinem... retinco... nisi unum Sommarium in hostem, quando in loginquo multum fuerit, ea tamen ratione, ut si ipse Sommarius redditus non fuerit, etc. Processus de S. Thoma Aquin. tom. 1. Mart. pag. 696 : Vidit ipsum Nicolaum elevantem pondera et onerantem Sommarios. , , Eodem significatu. Charta ann. 1339. tom. 1. Hist. Dalph. pag. 65. col. 1 : Ducebat secum unum equum bayum clarum, unum roncinum et unum Sommerium. Ordinat. Domus Dalphin. ann. 1340. ibid. tom. 2. pag. 393. col. 1 : Item unum sufficientem scutifferum qui sit magister panaterius ordinamus, habentem unum equum pro se et unum Somerium, qui una cum Somerio botellieriæ portent necessaria ipsorum officiorum. Occurrit præterea ibid. pag. 394. et in Chron. Domin. de Gravina apud Murator. tom. 12. col. 619. , Qui cellarii vinarii curam habent, quos nostri Sommeliers vocant. Theodorus Campedonensis in Vita S. Magni cap. 3 : Cum jam hora refectionis appropinquaret, et minister refectorii Somarius cervisam administrare conaretur, etc. Infra : Quid est, Somarie, quod habes in manu tua ? In Testamento Ludovici Hutini Regis Franc. ann. 1316. fit mentio des Sommeliers, barilliers, portebouts, aideurs, et autres appartenans à l'Eschançonnerie. Porro Someliers ejusmodi ministros vinarios vocant, quod horum potissimum curæ incumberent equi sagmarii, quibus vinum deferebatur, tametsi eadem appellatio cæteris inferioribus ministris tribueretur qui clitellaria jumenta agebant. Will. Guiart ann. 1302 : Et espées nues escourre, Sus garçons et sus Sommetiers. Et mettre à la mort charetiers. Præterea hac nomenclatura donantur in aula Regum nostrorum quotquot suppellectilis Regiæ curam habent. In Ordinatione Hospitii Regis S. Ludovici ann. 1261. a nobis edita in Notis ad Joinvill. occurrunt varii Summularii, nempe Summularii mapparum, scancionariæ, cameræ denariorum, fructuariorum, Capellæ, etc. Eadem habentur in Ordinat. Philippi IV. ann. 1285. in Ordinat. Hospitii Johannæ Reginæ ann. 1316. memorantur les valez de chambre qui merront les 11. Sommiers de chambre. In Testamento Philippi Magni Regis Franc. ann. 1321. fit mentio des Sommeliers du cors, des armeures, et de la chambre. Adde Statutum Johannis Reg. Franc. ann. 1355. tom. 3. Ordinat. pag. 33. et ibid. Notas Cl. Editoris. Charta Phil. Pulc. ann. 1304. in Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 474. v°. col. 1 : Radulphus Summularius jocalium reginæ. Adenetus de Morinvalle Summularius cameræ denariorum Johannæ reginæ, ibid. fol. 480. r°. col. 2. Comput. Arnulfi Boucher thesaur. guerr. ab ann. 1390. ad ult. Jan. 1392. ex Cod. reg. 9436. 3. fol. 243 : Lorin du Buisson Sommelier des espices, Hennequin de la Leve sommelier des armeures, Jehan Doué Sommelier du matheras. Lit. remiss. ann. 1393. in Reg. 145. Chartoph. reg. ch. 428. bis : Rogier Percepot, Sommelier de nos napes, etc. Ejusdem nomenclaturæ et muneris exstiterunt ministri in aulis Regum Anglorum, Ducum Britanniæ et Dalphinalium. Liber niger Scaccarii edit. Hearnii pag. 347 : Sumelarius coquinæ ejusdem similiter. Catalogus familiæ Ducis Britan. ann. 1404. apud Lobinell. tom. 2. pag. 815 : Raoul Baron Sommelier de chandelerie. Alter ann. 1498. familiæ Annæ Reg. ibid. pag. 1589 : Maistre Pierre Signac cccc. liv. Soumatiers Guillaume Berard, pour le Soumer du garde-manger de la cuisine. Ordinat. Domus Dalph. ann. 1440. tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 393. col. 1 : Item, ordinamus pro camera nostra tres magistros Somerios et honorabiles sicut decet, quorum unus arma nostra deferat, et reliqui duo raubas et alia arnesia necessaria nobis,.... et pro gagiis ipsorum trium Someriorum ad rationem de uno grosso pro quolibet eorum per diem deputamus. , , Qui Somarium seu jumentum sarcinale agit. Ordinat. Hospitii Dalphin. ann. 1336. tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 308. col. 1 : Cancellarius noster, cum uno socio, uno scutifero, uno clerico, Somelerio, etc. Alia ann. 1340. pag. 397. col. 1 : Tribus florenis pro salario unius Somellerii, duobus florenis pro duobus valletis peditibus per annum. Pluries occurrit ibi. , Eodem intellectu, in Testam. Roberti I. Comitis Claromont. ann. 1262. apud Baluz. tom. 2. Hist. Arvern. p. 269 : Item lego Sommelario meo l. solidos. , Onus Somarii. Charta ann. 1309. tom. 1. Hist. Dalph. pag. 98. col. 2 : Item quælibet Somata salis de Valentia, debet per aquam quatuor denarios ; Somata vini duos denarios, somata vini acetosi vel tornati, unum denarium, Somata mellis vel olei, duos denarios. Alia ann. 1445. ibid. pag. 90. col. 1 : Exigere volunt de l. Somatis salis unum sextarium. Ibid. col. 2 : Chascun muy contient dix Sommées de sel, et chacune Sommée contient six sestiers de sel de Valence, qui valent quatre bestes chargées.... A la mesure de Vienne, la Sommée vaut dix sestiers et demy, et chascune beste porte deux sestiers, deux quartes et demy à ladite mesure. Fori Bigorrenses art. 33 : Pagesius autem qui in consuetudine non habet Somatas deferre, si inventus fuerit a Milite, vel a militis aut Comitis serviente, qui invenerit, vinum et subsellias accipiat, asinum vero Comiti mittat. . Tabular. Eleemosinæ S. Pauli Viennens. : Sub censu unius Somati de vino. Occurrit ibi pluries. . Tabularium Priorat. de Domina in Delphinatu fol. 120 : Barberius de domo sua 16. (denarios) et 1. Sometum. Ita ibi pluries : sed alibi saumerium scribitur. Ubi Sometum, quod Somey in aliis Instrumentis ejusdem Provinciæ dicitur, est servitium quo vassalli tenentur præstare Somarios ad exportandas res dominorum. Inquisitio de Moras ann. 1262. ex Regest. Probus fol. 42 : Int. si debent domino operam, manoperam, coroatam et Somey. Resp. quod non, nisi Somey, videlicet illi de burgo et de castro, qui habent bestias portantes debent mutuare ipsas ante nativitatem Domini annuatim semel per unam diem. Charta ann. 1309. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 86. col. 1 : Item habet dominus in dicto mandamento quinque Somey et dimidium, et duas partes unius Somey ; et isti Somey percipiuntur in hunc modum : Quicumque debet dictum Somey, debet charreagiare in vindemiis ubicumque dominus vult, vinum suum reponere in dicto mandamento, cum asino suo, basto et barralibus et corda ipsius per unam diem. Vide mox Summagium. , Eadem, ut videtur, notione, seu eadem præstatio in summam pecuniariam commutata. Charta Widonis Abbat. S. Nicasii Rem. ann. 1158. ex Tabul. ejusd. Monast. : Pro prefato altari vel Ecclesia a predictis canonicis omnibus annis Sommatica est solvenda. Vide mox Summata. , Sarcina, onus Somarii, nostris Sommaige. Charta Phil. Pulc. ann. 1299. in Reg. 53. Chartoph. reg. ch. 87 : Adjicientes elemosinis... equos et summarios,.... sive sint equi cadrigas aut charriota trahentes, aut Somilagium deferentes. Summulagium legitur in eadem Charta ex Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 363. v°. et ex Reg. 82. ch. 242. Lit. remiss. ann. 1415. in Reg. 169. ch. 60 : Les supplians prisdrent le Sommaige du sire de Blot,... ouquel Sommaige avoit pluseurs robes, saintures d'argent et autres choses menues. Ordinat. hospit. reg. ann. 1285. in Reg. ejusd. Cam. Comput. sign. Noster fol. 62. r° : Item la chareste de la huche sera ostée, et portera l'en en baruiz et en Sommaige le vin le roy. , Quæ ex cella vinaria, vel ex equis sarcinalibus exigitur. Vide supra in Decimæ. , Quantum Somarius ferre potest ; nisi legendum est Semalis. Vide in hac voce. Charta Phil. V. ann. 1318. in Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 564. v° : Item tres Somales vini censuales pro xv. solidis Turon. annui redditus. Vide supra Sauma vini. , pro Somarii, in Charta Caroli III. Imper. ann. 990. pro expeditione Romana § 5. 7. apud Goldastum. , ut Sauma, in Leg. Liutprandi apud Murator. tom. 1. part. 2. pag. 67 : Non mittant alios homines, nisi tantummodo, qui unum caballum habeant, hoc est homines quinque, et tollant ad Sumas suas ipsos caballos sex. Supra saumas ex eadem lege 82. (6, 29.) , Jumentum sarcinale. Testam. Bartholomæi de Lega apud Madox Formul. Anglic. pag. 423 : Uxori suæ palefridum ferrantum qui est apud S. Yvonem, et Sumerium baium. Testament. Willelmi de Paveli ibid. pag. 424 : In primo legavit... Sumerium suum cum toto apparatu simul cum armis. , Eadem notione, in Polyptycho Fiscamn. ann. 1235 : Ipse debet invenire unum Summerium ad eundum in exercitu. , Idem quod Sagma. Will. Brito lib. 9. Philipp. pag. 208 : Ducere quadrigas quibus est Summasque necesse Expedit, etc. Rodericus Toletanus lib. 8. cap. 4 : Addidit etiam gratiam gratiæ, et cibariorum vehicula cum cæteris necessariis sexaginta millia Summas et ultra, cum summariis erogavit. Privileg. Leduini Abbat. S. Vedasti Atrebat. ann. 1036. ex Chartul. V. ejusd. Monaster. : Summa annonæ, 1. ob. Summa piscium, 1. ob. Summa fructuum, 1. ob. Charta ann. 1170. tom. 2. Hist. Eccl. Meld. pag. 59 : Concedimus S. Mariæ de Fontibus in perpetuum unam Summam de vino quam apud Meldis de vinagio habemus in vineis suis. Summa olei, in Charta ann. 1202. apud Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 1040. Summa salis, in Tabul. Beccensi. Alanus in Parabolis : De minimis granis fit grandis Summa caballi. Charta Nic. episc. Andeg. ann. 1289. in Chartul. priorat. de Guilcio fol. 58. r° : Concessit quod ipsi (monachi) in perpetuum habeant et percipiant in dicta foresta duas Summas per pedem ad equos vel asinos... singulis diebus, vice et loco duarum Saummarum, quas antea tantummodo habebant ad branchas ; .... ita tamen quod dictas duas Summas perficiant, tam de pedibus scisarum arborum, quam de branchis. quanti constiterit, docet Charta ann. 1223. ex Chartul. S. Nigas. Mellet. : Omni remota fraude dictam Summam bladi, scilicet tres modios bladi, infra prædictum terminum.... fideliter annuatim persolvent. Vide infra Sarcina. , Præstatio summariorum ad exportandas res dominorum, vel teloneum de sarcinis, uti appellatur in Charta Caroli M. apud W. Hedam pag. 227. 1. edit. Consuetudines Solemniaci in Arvernis MSS. : Item pro Summagio tenetur quilibet dare in dicta villa prout dare in eadem villa alias legitime consuevit. Charta ann. 1294 : Tres solidos Summagii super feodum Baudri. Droit de Sommage, in Consuet. Lothar. tit. 8. art. 5. Chartul. Gemmet. tom. 1. pag. 35 : Item, nous tenons au bailliage de Gisors Vicomté d'Andely le fief noble et seigneurie de Guiseniers.... en icellui avons.... droit de Sommages, quy est porter deux septiers de grains jusques au batteau à Andely. Occurrit hac notione vox Summagium, in Monastico Anglic. tom. 1. pag. 118. 417. 419. 669. tom. 2. pag. 14. 71. 184. 812. 827. tom. 3. pag. 18. in Chronico Petri IV. Reg. Aragon. lib. 3. cap. 22. etc. Ubi fere semper cum cariagio jungitur, id est obligatione dandi carra ad vehendas et exportandas res dominorum, appellaturque Summatge, et interdum etiam sumitur pro castrorum impedimentis. Ejusmodi vero sagmarios debebant Communitates civitatum, Monasteria, et Ecclesiæ, in occasionibus bellicis. Charta Ludovici VIII. Regis ann. 1223. pro Abbatia Humolariensi apud Hemereum : Quitamus etiam dictis Abbati et Conventui... Summarium unum, quem nobis debebant, quando in exercitum ibamus. Alia Caroli V. Regis ann. 1412. apud eumdem : Nous ayons mandé et fait faire commandement par nos Gens Officiers à plusieurs Prelats, Abbez, Chapitres, et autres Eglises de nostre Royaume, qui sont de toute ancienneté tenus nous faire finance de chariots, de charettes garnies de chevaux, de Sommiers, de harnois, et autres choses à ce necessaires, toutes et quantesfois que nous nous disposons d'aller en aucune expedition et fait de guerre, etc. , Eadem notione, in Charta Ricardi I. Reg. Angl. in Monast. Anglic. tom. 2. pag. 264. Vide Hanig. Nostris Sommage. Le Sommage de busche, in Charta ann. 1339. ex Reg. Caroli Pulc. Cam. Comput. Paris. fol. 163. r°. , in Juribus et Consuet. Normanniæ cap. 34. ubi Gallica editio : Les fiefs de par dessous sont, qui descendent des fiefs chevels, et sont soubmis à eux : si comme les vavassouries qui sont tenues par Sommage, et par service de cheval. Ubi vetus interpres : Et par ce mot, et par service de cheval, sont entendus villains services qui se font à sac et à somme, lesquels on appelle communement Sommages. Cap. 53 : Nul qui tient son fief par villain service, ne doit avoir la Cour de ses tenans de ce mesme fief : si comme sont les bordiers, et ceux qui servent à sac et à somme et les autres qui doivent les villains services. Ubi editio Latina, servientes ad saccum et Sommam. Sommez dicuntur in Consuetud. Beneharn. art. 4. Polyptych. Fiscamn. ann. 1235 : Paulus de Valle tenet unam vavassoriam et facit duo Summagia ad Natale et Pascha, et liberum careum et corveias aratri si habet. Atque inde summa nostris sumitur pro certa ac rata granaria mensura, scilicet equi sagmarii onere. Charta Anglica apud Prynneum in libertatib. Angl. tom. 2. pag. 255 : Mandatum est... quod permittant.... vendere blada sua per Summas usque ad festum S. Katharinæ. Sommaiche vero appellatur Servitium, quod debent vassalli seu subditi dominis suis in deferendis eorum epistolis, mandatisve quibuscumque. Profess. clientel. pro terra de Villemanosche ann. 1530 : Item ladite demoiselle a aussi la moitié du droit de subjection et Sommaiche, qui est toutes les fois et quantes fois qu'il lui plaira envoyer l'un de ses hommes et sujets dudit Villemanosche faire message, porter lettres, ou autrement, est tenu d'y aller chacun en son tour en degré, pour veu qu'il puisse aller et venir entre deux soleils, et en rendre la réponse. Ejusdem servitii mentio fit in Charta ann. 1223. ex Tabul. archiep. Camerac. : Doivent li dis homes proveir audit seigneur messagier à envoyer à ses besongnes si long à le ronde que ledicte ville de Nave est de le ville de Bohaing. Vide supra Ales 1. et infra Servitium litterarum in Servitium. , Sarcina, onus Summarii. Charta ann. 1413. apud Rymer. tom. 9. pag. 30 : Pro quolibet Aumagio panni vel alterius rei mercatoriæ, quinque arditz Guiaygnes. Ubi leg. Saumagio ex consimili loco in voce Ardicus relato facile colligitur. , Eadem notione, in Teloneo S. Bertini ex Tabular. Audomar. : De Summario piscium, 1. ob. ibid. De Summario lanæ, 1. ob. , Sagmare, summarios onerare, Charger les sommiers, in Fleta lib. 2. cap. 85. § 1. Chartul. SS. Trinitat. Cadom. fol. 46 : Reginaldus... equum suum accommodavit ad carbones ducendos et ad alias voluntates eorum agendas,... et tantum Summavit quod numerum nescit. Ubi Summare est Summario vehere. , ut supra Sommatica. Apud Hemereum in Augusta Virom. ann. 1116. Simon Noviomensis Episcop. donat. Altare de Montbrehin, hac conditione, ut singulis annis 2. solid. pro Summata, et 6. denarios pro obsonio Decano Episcopi persolveret. , Equus sagmarius. Charta Theobaldi Comit. Blesens. ann. 1186. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 627 : Concessi in perpetuum monachis ejusdem Ecclesiæ (S. Launomari) calfagium suum ad novem Summarios. Comput. ann. 1202. apud D. Brussel tom. 2. de Usu feud. pag. cxlvii : De uno Summario empto xii. lib. Matth. Paris ann. 1245 : Equis clitellariis, quos Summarios vocamus. Utuntur Will. Tyrius lib. 21. cap. 23. Petrus Blesensis Epist. 94. Gesta Ludovici VII. Reg. Fr. cap. 6. 11. Vita S. Humberti Maricolensis n. 5. Gesta Innocentii III. PP. pag. 133. Guntherus in Hist. CP. cap. 23. etc. , ut supra Summagium, quod pro sarcinis Summariorum exsolvitur. Charta Friderici II. Imp. ann. 1214. pro Ecclesia Viennensi apud Sammarthanos : Non silvaticum, non Summaticum, non pulveraticum exigere audeat.

Sagma

(σάγμα). A pack-saddle used on beasts of burden for loading goods, and opposed to the riding-saddle, for which see ephippium.

`/` `s`	Search
`←` `→`	Previous / next dictionary
`1` – `9`	Go to dictionary 1–9
`j` `k`	Next / previous word in the word wheel
`m`	Switch between Logeion and Morpho
`b`	Save or unsave this word
`Shift` `B`	Saved and recent words
`l`	Look up the selected word
`Esc`	Close suggestions or a panel
`?`	This list

Menu

Word wheel

Saved

Recent

Keyboard shortcuts