serviens

serviens [CL pr. ppl. of servire] 1 one who serves, attendant, servant; b (w. ref. to subordinate status); c (w. ref. to person served; some quot. may also reflect senses 2–5 infra); d (dist. acc. place or form of service). e apprentice or assistant (cf. et. 2 servire 5). f (~s de curia or sim.) one responsible for the rolls of chancery, secretary or sim.. contigit ‥ ut unus ex monasterii ~tibus ‥ iter forte carperet Eadmer V. Anselmi II 57; cum ‥ naufragium indubitatum aqua ‥ ingrediens minaretur, ~tes puppem ad litus retorquent W. Malm. GR III 290; 1168 imperator ‥ assumpto habitu servientis ‥ cum aliis quinque ~tibus noctu egressus est J. Sal. Ep. 244 (272); a1188 me ‥ ~tem suum fecerunt (v. curia 10c); 1233 honorifice suscipietur inter liberos ~tes domus moram facturus Cart. Osney IV 182; 1259 servicium ~tum suorum autumpnalium et aliorum acquietari faciat de tempore quo predictus prioratus fuit in manu regis Cl 361; 1353 de modo et forma admissionis compotorum de finibus ‥ operariorum, ~cium, et artificum (LTR Mem 125 m. 19) EHR XXI 523; 1445 juraverunt ‥ quod ‥ quemlibet ~tem scholaris et scholarium parochie ‥ taxarent MunAcOx 549.  b 1168 assumpto habitu ~tis (v. 1a supra); 1313 si ~s in servicio domini sui existens facit feloniam et convincatur ‥ amerciandus est Eyre Kent I 95; per totam Angliam ‥ comunitas ~cium insurrexerat contra dominos Chr. Kirkstall 124.  c 1073 ~tem regine se esse respondit Lanfr. Ep. 15 (17); barones etiam ‥ proprios ~tes suos, sc. dapiferos, pincernas, camerarios, cocos, pistores, sub suo friborgo habebant (Leg. Ed.) GAS 647; 1196 quidam scerviens Willelmi ‥ inprisonavit quandam mulierem CurR I 22; 1200 Robertus ‥ ~s episcopi Dulmensis petiit curiam suam ‥ de loquela ‥ de terra Ib. 249; 1259 rex mittit ‥ janitorem suum, una cum aliis ~tibus regis ad capiendum ‥ x damos Cl 399; omnes ‥ ~tes domini habebunt baconum die carnis Cust. Battle 82; 1288 [John] sirvientem [of R.] Cal. CourtR Chester 94; 1294 Willelmus ballivus manerii ‥ queritur de Johanne ‥ ~te persone de Parva Styuekl' SelPlMan 82.  d a1123 Buistard' et Curteisius ~tes capelle regis Cart. Merton 423; Johannes de Dice ‥ cum ~tibus de vestiario Brakelond f. 155; ~s infirmarie et ~s de sartino possunt ‥ dormitorium intrare Obs. Barnwell 169; 1310 ~ti gardini occidentalis, v s. Ac. Durh. 8; 1368 et in ‥ duabus robis pro ~tibus del cova Ib. 208; 1419 major et aldermanni per ~tes camere summoneri facient ‥ iiij ‥ de sapiencioribus ‥ singularum wardarum MGL I 40; 1429 ~ti de stabulo Ac. Durh. 230; 1470 prepositus granarii, homo camerarii, ~s ecclesie Ib. 93; 1486 (v. carca 1b).  e c1400, 1417 (v. apprenticius 1); 1444 quod nullus de predicta mistera, sc. magister vel ~s, rebellis esset Pat 458 m. 6; 1493 (v. apprenticius 1).  f 1220 ~tibus ‥ de cancellaria (v. 1 cancellaria 2a); 1257 Willelmo Portejoye, ~ti rotulorum Cancellarie regis Cl 160; 1261 cum rex nuper dederit Willelmo Portejoye, ~ti rotulorum Cancellarie regis, denarium Cl 389. 2 tenant, one who holds land (in return for service). Odardus balistarius ‥ et alii ~tes regis DB I 30a; in dominio sunt iij car' et ix vill' et iij bord' et un' ~s regis DB I 179va; 1252 precipio quod Odo ~s meus et heredes sui teneant terram suam CalCh 408; 1356 ne in quibuscunque bonis ‥ hominibus, husbandis, tenentibus, ~tibus dicti abbatis vel monasterii se intromittere presumant Conc. Scot. I liii n. 1; 1429 (v. husbondus 3a); 1430 homines suos tenentes et ~tes (Lit. Regis) Conc. Scot. I cccvii. 3 one engaged in military service, esp. in fulfilment of feudal obligations, but not including knights. b (~s ad arma or sim.) sergeant-at-arms (orig. as bodyguard of king, later in honorary, symbolic, or ceremonial role). ut nullus alterius nautam vel ~tem in convictu suo retineret Osb. Bawdsey cxliv; rex Francorum venit ‥ cum cccc militibus et ~tibus et communis suis Diceto YH 164; 1205 per servicium unius ~tis in equo cum halbergello Regesta Scot. 469; 1217 cum multitudine militum, ~tium et balistariorum Pat 109; 1239 in quatuor ~tibus equitibus deputatis ad eadem maneria et dominica sub ipso Roberto [serviente regis] custodienda Liberate 14 m. 25; 1310 ~ti nostro pediti ‥ habere faciatis singulis diebus pro vadiis suis tres denarios sterlingorum RGasc IV 426; 1313 Dodienus de Bydos, ~s noster ad pedem Ib. IV 908; 1315 duobus ~tibus suis equitibus pro arreragiis vadiorum suorum Ib. IV 1449.  b 1225 in donis regis et liberationibus ~tium ad arma Ac. Foreign 1 m. 4; 1257 Gilberto ‥ quondam ~ti regis ad arma Cl 25; 1280 in vadiis baronum, militum, ~tum ad arma, balistariorum, peditum, ceterorumque ad guerram necessariorum MinAc W. Wales 8; rex solebat mittere ~tes suos ad arma ad standum per magnum spatium extra hostium Parliamenti Mod. Ten. Parl. 76; 1419 pace et audiencia per communem preconem, viz. ~tem ad arma, proclamatis ‥ MGL I 23; 1419 per ~tem legis communis clerici et communis ~tis ad arma Ib. I 40; 1471 (v. praelocutor b). 4 senior servant, agent, steward, bailiff, representative (usu. empowered to act on behalf of the master); b (of king). c (junior) agent of a sheriff taking action on his behalf. c1175 abbas de D. aut ejus ~tes Regesta Scot. 163; c1197 si ‥ de villa recesserint, quamdiu absentes erunt, ~s ejus, qui ibidem domos suas et curiam suam custodiet, ad parrochialem ecclesiam divinum audiet officium Ch. Westm. 312.  b † c953 (15c) meo praecipuo ~ti lego centum viginti mancusas auri Ch. Wint. app. 17; si quis sit ~s regis vel cujuslibet potestatis ministrator et alium tamen dominum habeat, cum singulis juste componat de hiis que ad eos pertinent (Leg. Hen. 61. 4) GAS 581.  c carruce, quas fecit amovere vicecomes per ~tes suos RDomin 20; 1206 exierunt ~tes sui et invenerunt predictas vestes SelPlCrown 52; 1221 ivit ad vicecomitem qui illuc misit ‥ ~tem suum ad averia sua deliberanda PlCrGlouc 25. 5 bailiff, sergeant, official charged with responsibility for administration or enforcement: a (of manor); b (of district, hundred, or sim.); c (~s communis or sim.); d (~is pacis or sim.). e (of university) proctor. f (eccl.) verger. g (as bearer of mace or other symbol of office) sergeant-at-mace. h (leg.) court bailiff, sergeant. a 1167 socha ‥ redd' comp' de x m. pro homine quem miserunt ad juisam sine ~te regis Pipe 91; c1168 prohibeo firmiter ne ~tes mei vicecomitatus de B. alias habeant consuetudines ‥ quam ~tes mei aliorum vicecomitatum meorum habent Regesta Scot. 67; 1209 Ricardus ~s et Herbertus et Arnoldus prepositi reddunt xxxviij s. ij d. ob. de reragio anni preteriti Crawley 188; s1252 accessit famulus quem ~tem manerii appellant M. Par. Maj. V 343; 1317 quando sal incepit inchariri, ipse posuit ~tes suos ad portus Foed. III 685a; 1343 stip' famulorum de Wytton, viz. ~tis manerii, carucariorum, carectarii et bercar' Ac. Durh. 204.  b 1186 W. S. r. c. de x m. quia cum esset ~s hundredi non presentavit placitum corone vicecomiti Pipe 8; 1202 ~s tredingi et placitorum corone custodes ‥ dicunt quod nunquam viderunt vulnus SelPlCrown 11; 1220 quidam ~s de wappentachis ‥ habuit ‥ capam ‥ furratam Ib. 133; 1278 non clamat nisi quattuor ~tes, sc. duos equites et duos pedites in baronia predicta (JustIt 982 m. 23) EE County Court 172.  c 1301 prefatus Thomas fuit communis ~s ejusdem curie [comitis Richemund'] ad attachiamenta et districciones facienda in nundinis ejusdem ville [de S. Botulpho] (CoramR) Law Merch. II 66; 1316 quod injecit manum in Thomam ‥ communem ~tem et ‥ contempsit communitatem Gild Merch. II 310; 1319 communis ~s (v. communis 4b); 1446 pene exigantur, et per districciones leventur, vel per communem ~tem nomine communitatis siquis rescussum fecerit senescallis Doc. Bev. 75.  d 1238 in auxilium sustentationis ~tum assignatorum ad conservationem pacis in partibus illis Cl 76; 1250 salvo pouturo ~tium pacis Cart. Chester 319; 1295 per servicium inveniendi decem ~tes ad custodiendam pacem in comitatu Cestr' IPM 71/12 m. 5; 1334 officium ~tis pacis cum feodis suis valet ‥ xl s. Surv. Denb. 209; 1393 magister ~tium pacis hundredi de Macclesfeld (Indict. R Chesh) Davenports IX 50.  e 1288 magistros ‥ ac scholares, simul etiam et ~tes communes universitatis predicte per breve regium fecit attachiari MunAcOx 44; 1337 cedentibus ~tibus universitatis ‥ officiis suis in plena congregacione regencium ‥ per ~tes inferiores deposita fuit hec querela StatOx 136; 1432 nemo ‥ post sessionem magistrorum sedere presumat ‥ nisi per assignacionem ~tum communium Ib. 245; 1546 de pecuniis ‥ dominus ‥ ~tibus academie pro stipendiis satisfaciet Ib. 340.  f 1263 quatuor ~tes ipsius [ecclesie] solempnes virgam deferentes Reg. Ant. Linc. III 302.  g 1297 residuum armorum remanet in manibus Johannis de Aula ~tis ad mare (Ac. Man. Maldon) Surrey Rec. Soc. XV (XXXVII) xlv n. 8; 1312 pro expensis ‥ vj ~tum cum massa dicto Johanni ‥ assignatorum pro securiori custodia dictorum captorum RGasc IV app. II 563a; s1319 alii ~tes clavas portantes ‥ depositi sunt Ann. Paul. 285; 1419 archidiaconus Londiniarum dare solebat ~tibus ad clavas ‥ ij nobilia ad inter se equaliter participanda MGL I 29; officium communis ~tis ad clavam Ib. I 563.  h preceptum est ~tibus feudi quod ‥ [C.] attachietur sub ‥ plegiis ad respondendum Quon. Attach. 59. 6 (leg.) advocate, lawyer. b (~s ad legem or sim.) sergeant-at-law. 1284 venit et defendit per ~tem suum et calumpniatur quod non potest ~tem habere eo quod appellatus est per feloniam Hund. Highworth 248; per ~tem de Banco Hengham Magna 8 p. 32 (v. clamare 2b); omnes clerici et milites regis una cum ~tibus ad placita regis, qui sunt de consilio regis, tenentur interesse secundo die Mod. Ten. Parl. 70; athornatum ‥ ad litigandum cum dicto comite, et alios ~tes placitores ‥ ibidem ordinavit Whittlesey Cont. 228; 13‥ ~tes narrantes pro clientulis suis in curia civitatis Rec. Norw. I 196.  b s1387 Johannes de Lokton ~s dicti domini nostri regis ad legem Knighton Cont. 237; 1409 ex dono et feoffamento Ricardi ‥ ~tis domini regis ad leges de comitatu Eborum FormA 204; 1419 separatim per ~tem legis ‥ examinentur MGL I 40; 1429 Willemus Paston, ~s ad leges sit unus justiciariorum regis de communi banco ActPC IV 4; relinquantur illa judicibus tuis et advocatis qui in regno Anglie ~tes ad legem appellantur Fortescue LLA 8; 1566 Johannis Southcott ~tis ad legem (PlR) EHR XXVIII 668. 7 (passing into surname). 1296 in stipendiis Walteri ~tis et unius hominis facientis foramina per predictos vj dies Ac. Galley Newcastle 168.