signaculum

signācŭlum, i, n. [signo].

• In gen., a mark, a sign (post-class.): corporis, i.e. circumcision, Tert. Apol. 21: frontis inscripta oleo, i.e. the sign of the cross, Prud. Psych. 360.—
• II In partic., a seal, signet, Ap. Flor. 2, p. 346; Dig. 16, 3, 1, § 36; Novat. Th. 2, tit. 16, c. 1, § 5.

sīgnāculum, ī, n. (signo), I) das Zeichen, corporis, Beschneidung, Tert. apol. 21: inscripta oleo frontis signacula, Zeichen des Kreuzes, Prud. psych. 360. – II) insbes., das Siegel, Ulp. dig. 16, 3, 1. § 36. Nov. Theod. 2. tit. 16. c. 1. § 5. Apul. flor. 9. p. 11, 6 Kr.

signaculum [CL] 1 (physical) mark, sign; b (on charter or sim. document); c (of immaterial thing, event, or sim.). Christum ‥ veneratur ‥ / in tantum, ut proprios dempsisset femina crines / ‥ sumens signacula Christi Aldh. VirgV 1892; Dominus noster Jesus Christus ponendus est ut ~um super cor nostrum, ut ~um super brachium nostrum [cf. Cant. viii 6] Bede Cant. 1212A; c1103 si ‥ virgam pastoralitatis signum, si anulum ~um fidei tradit laica manus ‥ (Lit. Papae) W. Malm. GR V 415; argumentum contra hospitalarios, qui ~a sua in domibus aliorum imponunt sua auctoritate Vac. Lib. paup. 294; videns ipsum intrantem ‥ et socios suos cum ~is B. Thome a collo suspensis Gir. RG II 5 p. 53; 1357 de navibus piscatricibus in dicta roda ancoratis et ~is pro dicto allece vendendo in dictis navibus erectis Pat 252.  b 779 (12c) consentientibus religiosis personis et subscribentibus ‥ quorum nomina cum propriis infra notantur ~is Ch. Roff. 10; †929 (11c) scripta est haec cartula anno Dominicae incarnationis dccccxxviiij ac sexto regni Æþelstani regis Christo Jhesu gubernante renovando in melius cum senatorum ~o confirmavit CS 665; chirographorum confectionem Anglicanam, que antea usque ad Edwardi regis tempora fidelium presentium subscriptionibus cum crucibus aureis aliisque sacris ~is firma fuerunt, Normanni condemnantes Croyl. 70.  c Christus ‥ salvavit hominem per crucis ~um ligni et resurrectionis ex mortuis reformando Theod. Laterc. 3; imponensque suo capiti pro foedere dextram, / “haec tibi,” dixit, “erunt nostri signacula pacti” Alcuin SS Ebor 106; 1197 ut [pax Dei] sit anime vestre forma pulchritudinis et ~um sanctitatis P. Blois Ep. 138. 413B; si vero contingat quod hostia integra consecrata ‥ in sanguinem ceciderit, [non] est extrahenda ut frangatur ‥ sed ‥ faciat ~a debita et consueta cum digitis dextre manus, tanquam [si hostiam] in eisdem rite teneret Cust. Westm. 217; s1422 quia nulla actenus suscepimus ~a quibus speraremus te tandem cum filio prodigio [sic MS] accepturum ‥ Amund. I 93; ecclesie Dei ‥ mysterium symboli tradiderunt, ut ~um symboli inter fideles perfidosque secerneret Capgr. Symb. 216. 2 (w. crucis or sim.) image or representation of a cross; b (on charter or other document). c (as gesture) sign of the cross. d (w. suscipere or sim.) to take or accept the (sign of the) cross (as sign of accepting Christian faith); e (as sign of undertaking crusader's vows). sanctifica, Domine, ~um passionis tuae istud Egb. Pont. 113; festiva dies exaltationis sancte crucis advenit ‥. oratione ergo peracta, accessit ad ostium et ‥ sanctissimum cum ceteris adoravit ~um W. Malm. Mir. Mariae 213; muniendum est ‥ superliminare domus ~o crucis propter insidias exterminatoris [cf. Exod. xii 7, 23] Neckam SS I 8. 1; sunt [poma paradisi] ‥ crucifixi ~o insignita, quoniam quando scinduntur ex transverso in eis apparet ymago Crucifixi apertissime velut in cruce extensi S. Sim. Itin. 40; beatus Regulus incolumis ad terram cum sociis ‥ Dominice crucis prelato ~o, gaudens aggreditur Fordun Chr. II 48 (= Bower II 60).  b 748 (15c) cartula ‥ quam propria manu sacro ~o roborare curavi Ch. Minster-in-Thanet 51; 789 (12c) hanc cartulam ~o crucis Christi confirmare volens Ch. Roff. 14; 842 (14c) ego Athelwolf rex ‥ almi trophei ~um impressi CS 438; 949 (16/17c) triumphali ~o sigillabant coelotenus titulantes CS 882; 963 (14c) agie crucis triumphale singnaculum [in MS corr. to signaculum] CS 1112; 966 ego Eadmund clito ‥ crucis ~um infantuli florens aetate propria indidi manu Conc. I 244a.  c ille crucis pingens per ter signacula sulcat: / ‥ / sic miles Christi frenabat marmora ponti Aldh. VirgV 821 (cf. id. VirgP 29: terna patibuli ~a [gl.: bletsunga, tacna]); crucis Christi ~um hostilem ocius effugavit insaniam V. Greg. p. 97; trabalem molem ‥ deorsum vergentem, ~o crucis eminus porrecto, loco restituit suo W. Malm. GP I 19; et archipresul et nos ‥ manus levantes crucis nos ~o muniebamus H. Bos. Thom. III 37 p. 307; c1220 ut sciant ‥ crucis ~o se recte consignare (Const. Lond.) EHR XXX 298; ~um crucis digitis suis ‥ fecerunt Eul. Hist. I 115.  d qui [sc. Amphibalus] ‥ auditoribus faceret de religione sermonem ‥ abjectaque superstitione ‥ ~um quod in Christo est ab ejus sacris manibus ‥ susceperunt W. S. Alb. V. Alb. & Amphib. 27 (= M. Par. Maj. I 152, Flor. Hist. I 173); Sighere tempore mortalitatis fidei ~um violabat, sed instantia Wlferi per Jarumannum episcopum recepit Elmh. Cant. 273.  e primus omnium ‥ qui scripsit hec, aliis exemplum prebens ‥ crucis ~um devote suscepit Gir. IK I 1 p. 14; qui postea ‥ cum quinque vel sex commilitonibus viris ‥ crucis ~o sunt insigniti Id. RG II 18 p. 75; 1238 votum quod assumpto crucis ~o ‥ emiserint (Lit. Papae) Mon. Hib. & Scot. 38a; s1095 susceperunt ‥ crucis ~um ‥ quamplures nobiles et in armis strenui M. Par. Min. I 57; s1215 ut ‥ ipsi ‥ pastores ‥ confirmatos [in fide] animarent, sed et sancte crucis ~o consignarent in subsidium Sancte Terre Bower IX 13 (cf. Plusc. VII 1: ut ‥ sancte crucis ~o ad defensionem Terre Sancte clerici et laici ‥ se signarent). 3 (small) seal or signet, or impression thereof (also in fig. context); b (w. ref. to impression made on coin). ~um apostolatus ejus [sc. Gregorii] nos sumus in Domino [cf. I Cor. ix 2] Bede HE II 1 p. 73 (= Ciren. I 90); firmum fundamentum Dei stat immobile, habens ~um quo discedit ab iniquitate, quia invocat nomen Domini [w. ref. to II Tim. ii 19] Lanfr. Corp. & Sang. 409B; non est ultra ‥ furtivum aliquid contra signatorem vel ~um moliri J. Ford Serm. 8. 5; gratia ‥ divina est signata super nos, quia impressa est superiori parti nostre, tamquam nobile ~um vel signum summi Regis Neckam SS I 7. 6; 1355 per literam ~o nostro consignatam RScot 785b; 1503 quod composicio ‥ de ‥ exequiis pro rege ‥ in perpetuum celebrandis ‥ inconcusse observetur, communique universitatis ~o caveatur StatOx 308.  b Regis summi cuneum ‥ adulterare, et non auro vel argento, sed horum vice stanno potius vel eri vel plumbo ~um regis imprimere H. Bos. Thom. III 17 p. 240. 4 closure, seal, (also spec. as) clasp or sim.; b (used for keeping book shut, also fig.); c (transf.). quod quam cito fons quidam ‥ qui ex reverentia de barbara superstitione exhibita operculum habebat et ~um, discoopertus relinqueretur, tanta ‥ inundatione fons exuberaret ut ‥ Gir. TH II 9; de sepulchro lapide et ~is custodiaque militari munito die tertia ‥ erumpens J. Ford Serm. 27. 4; ~um, a clapse WW; a claspe, offendix, ~um CathA.  b septena sigillati voluminis ~a transactae praefigurationis misterium continentia [w. ref. to Apoc. v 5] Aldh. Met. 2 p. 65; que sunt hec vij ~a libri Veteris Testamenti P. Cornw. Disp. 155; ab humanis librum aspectibus clausum ‥ removit. ‥ nec legitur quisquam ‥ ausus inspicere vel libri ~um aperire Gir. David 393; ut quotiens ad studium a refeccione reditur, precedat ‥ locio leccionem, nec digitus sagimine dilibutus aut folia prius volvat, aut ~a libri solvat R. Bury Phil. 17. 224; 1446 in reparacione et ligatura legendarum in choro, cum pergameno et pellibus ac ~is empt' pro eisdem Ac. Durh. 411; 1519 duo missalia, unum cum firmaculis sive signiculis argenteis Fabr. York 269.  c salvo pudoris ~o [gl.: gehealdenre mercelse] ‥ martirii triumphum meruit Aldh. VirgP 42; claustra ~i pudicitie V. Fridesw. B 8; ipsa [sc. Maria] erat ‥ hortus ‥; ‥ erat in partu conclusus, scilicet ~o Sancti Spiritus. ‥ iterum, quia post partum non est reclusum virginitatis ~um Hon. Sig. 507D; nec conjugii sacramentum castitatis solvit ~um Ailr. Ed. Conf. 747B; preter ipsam prorsus non occurrerit super terram qui possit mysterii hujus ~um solvere J. Ford Serm. 42. 7; frater ille imperata sibi, vivente abbate, sub silentii ~o clausit J. Furness Walth. 72; ac eciam quando natus est de sue beatissime matris utero, clauso pudoris ~o et virginitatis integritate manente Spec. Incl. 4. 2 p. 133. 5 (in gl., ? conf. w. propugnaculum) battlement, parapet, brattice. hoc ~um, a bretys WW.

signācŭlum, ī, n. (signo), marque distinctive : Tert. Apol. 21 || sceau, cachet : Apul. Flor. 2 || signe de la croix : Tert. Marc. 3, 22 ; (fait sur le front au baptême) Prud. Psych. 360.