stagium
dedi ‥ tria ~ia cum pertinenciis que sunt ex opposito mesuagii Walteri in F.
concessit ‥ duas ~ias contiguas cum curtillagio ad easdem pertinentibus quas habuit ‥ in villa Suthampton’
justicia ‥ hominum ipsius Yolendis ‥ in parochiis de Bias, loco appellato Fodias, et ~iarum et pertinenciarum earumdem, prout ~ie et pertinencie movent et tenentur ab eadem
abbatissa de W. ‥ fuit seisita ‥ de quatuor ~iis ubi predictum mesuagium ‥ situm est(
de quodam tenemento ‥ in vico anglico ville predicte in occidentali parte dicti vici inter duo ~ia nuper Johannis B.
facias habere vicecomiti Glouc' xv quercus in foresta nostra de D. ad suppremum ~ium turris nostre Glouc’ gistandum
quandam turrim in interiori parte castri nostri de Windisler’ in angulo aquilonari ad duas ~ias fieri ‥ faciatis
ad perficiendam ‥ turellam ‥ ita quod in ea sint duo astagia cum eo quod nunc factum est, et due camere
fieri faciat quandam capellam ligneam cum duobus estagiis
ita quod quidam majori crimine irrectati possint in fundo ejusdem prisone morari et mulieres in alio ~io per se ‥ et illi qui pro levi transgressione capti sunt in tercio ~io per se
placie ‥ de edificiis duo vel tria ~ia continentibus edificata
cameram ad ~ium
fieri facias ‥ unam capellam ad ~ium de plastro
fieri faciant unam cameram longam et amplam ad estagium apud Westmonasterium in longum magne aule versus occidentem ad opus militum
in una decenti camera ad estagium in castro Cestrie facienda et subtus eam celario faciendo
desunt decem ostia camerarum que sunt ad ~ium
dicti homines Quinque Portuum fregerunt ~iam navis Johannis W. ‥ et navigaverunt ultra batellum suum et submerserunt ij homines
cum ‥ ij cistis de quatuor ~iis de novo factis in camera
j tabernaculum arg' deaur' emellat' de ymagine ‥ in medio inferioris stag'
item j armariolum cum sex ~ys duplicatis pro cartis et munimentis conservandis
eidem Roberto pro signacione partium ~iorum quomodo componerentur iiij d. ‥ Thome R. carpentario operanti per quinque dies apud Minores in componendis ~iis erga commensacionem ij s. item pro vectione ~iorum a scholis ad Minores fratres et illinc ad scholas ‥ x s. viij d.
salvo uno servitio quod forinceco pertinet scilicet quando ~ia bovatarum terre de Wythinton circumveniunt
terre ‥ sunt site juxta estagium Arnaldi de S., prout sunt inter feodum Sancti Jacobi et terram Rogeri le Seler, ex una parte, et estagium dicti Arnaldi de Salamas et terras Guillelmi et Fortis d'Issan
Au quatriéme estage.
Tertio Nonas Octobris an. Dom. 1327. obiit bonæ memoriæ dom. Joannes de S.
Valeriano quondam decanus Eduensis, qui construxit et ædificavit de suis propriis tria
Stagia contigua granario, etc. MS. :
A grant plenté y ot fenestres,
Hautains Estages et beaulx estres.
starein castro domini sui, sive pro eo tuendo contra hostes, sive ex alio debito. Feoda Campaniæ pag. 72 :
Hæc dedit domina Comitissa pro continuo Stagio faciendo apud sanctam
Menoldim, per totum annum Dudoni de Buixiaco, 7. libratas terræ cum carucata terræ, quam
dominus Comes ei dederat. Tabularium S. Genovefæ Paris. ann. 1211 : Quod
Dominus Castri et Milites feodati, qui tenebantur ratione feudorum suorum facere stagium
pro custodia castri, etc.Faire estant, Stagiumfacere, in Charta Phil. Pulc. ann. 1300. ex Reg. 61. Chartoph. reg. ch. 45 :
Thiebaus de Lohereine, sire de Rumillei, ait recognu à tenir de nous à touzjours
mais et de nos hoirs en fié receptable, sens faire Estant, etc. Vide supra
Estannus.Et
dixit, quod feodum de Firmitate, et feodum Hugonis Malivicini, quod Dominus de Firmitate
tenet, est par et dimidium Ribemontis, et debet Estagium per annum, etc. Feoda
Campaniæ fol. 25 : Theaubaudus de Cresperi debet Estagium in castello domini de
Boilleuci, etc. Charta Petri Episcopi Cabilonens. apud Sammarthanos :
Quia prætendebat Milites suos in Castro Ussello in Estagio existere.
Ego
Ingerannus de Argonia dictus Pilars et uxor mea debeo Estagium Vicedomino Pinconii
apud Alliacum quolibet anno per unum mensem sumptibus meis propriis
persolvendum.Stagiis, vel
Estagiis, et qua ex causa tenerentur, et quem in finem ad ea peragenda adstringerentur vassalli in castris dominorum, pluribus docuimus in Notis ad Stabilimenta S. Ludovici : quibus addenda videtur, prolixior licet Charta insignis, quæ horum usum omnino nobis aperit :
Noverint universi pariter præsentes et futuri, quod cum nobilis vir Hugo Comes S.
Pauli requireret a Paribus Castelli S. Pauli, quale Estagium vel residentiam facere
debebant in eodem castello : ipsi habito inter se super hoc diligenti consilio et
relatu, concorditer responderunt in hunc modum. Videlicet quod si prædictus Comes et
uxor ejus Estagium sive residentiam faciebant in castello memorato, ipsi et uxores
ibidem secum residentiam facerent per dies quadraginta. Et si uxor ipsius Comitis ibidem
præsens non erat, neque eorum uxores præsentes esse tenerentur. Die vero prima adventus
ipsorum, cum ipsi veniunt pro suo Estagio faciendo in castello sæpedicto, ipsi et eorum
uxores cum familia universa, quam secum adducunt ad Estagium faciendum, debent comedere
primum prandium ad Curiam Comitis supradicti. Diebus vero sequentibus usque ad
supradictos 40. dies, si ibidem tantum moram fecerint, teneretur unusquisque sibi et
familiæ suæ necessaria providere. Die vero ultima 40. dierum, sicut et in primo,
teneretur eis in uno prandio providere dictus Comes, et postea ipsos licentiare sine
causa, nec a die illa in unum annum tenerentur Estagium facere in prædicto Castello
dicti Pares. Si vero totum Estagium non facerent sed solummodo per tres dies vel quatuor
vel amplius, sive minus, nec opus esset, et tamen cum licentia Comitis recederent,
nihilominus remanerent quieti et liberi de Estagio ibidem faciendo usque ad unum annum.
Sciendum est etiam, quod si uxor dicti Comitis tempore 40. dierum in castello jamdicto
præsens erat, et pro viduitate sua, vel pro casu aliquo a prædicto Estagio recederet, et
uxores Parium similiter possunt recedere cum causa. Similiter et si dictus Comes
recederet sine causa, possent recedere dicti Pares. Si vero dictus Comes alicui Parium
injuriam faceret, manente Estagio, et conquereretur de ipso, per judicium Parium
incontinenti teneretur emendare ipsi Pari. Notandum etiam, quod omnes Pares communiter
per totum annum, quo ibidem præsentes erunt pro prædicto Estagio faciendo, possunt et
debent in foresta sua venari, et in garennis suis similiter, tam ad bestias quam ad
volucres, in prædicta foresta possunt mittere summarium suum pro lignis percipiendis ad
ardendum per totum annum memoratum. Etiam, quia prædictus Comes a prædictis paribus
requisivit, quale servitium ei deberent pro Comitatu defendendo, ipsi concorditer
responderunt, quod si viderint quod Comitatus defensione indigeret, quilibet eorum debet
defendere ad expensas proprias per 40. dies, nec a fine 40. dierum in unum annum
servitium hujusmodi posset requirere dictus Comes. Et si minus spatium temporis
sufficiebat ad defensionem dicti Comitatus, nihilominus quieti et liberi remanerent ab
hujusmodi servitio usque ad unum annum. Ad hoc dicendum fuerunt et concordaverunt Dom.
Joannes de Baliolo, Dom. Rogerus de Dors, Dom. Balduinus de Dunjon, Domina Nedidis
Buticularia, Dom. Hugo Ploubes, et Dom. de Pas, Dom. Joannes Boulons, Balduinus Dom. de
Senesaint Leger, Balduinus de
Aria, Balduinus de Heseke, Rogerus de Heseke, Joannes de Mirebeau. Et ut
hoc ratum et stabile perseveret, prædicti Pares præsens scriptum sigilli sui munimine
confirmarunt, protestantes et dicentes, quod si possint inquirere a probis viris et
antiquis, quid plus servitii facere deberent Comiti memorato, plus eidem facerent
diligenter.Stagiiservitium, ut efficitur cum ex iis quæ collegit Vir doctissimus in Notis ad cap. 53. Stabilim. S. Ludovici, tum ex iis quæ hic subjicit. Nonnulla iterum addenda duximus, ex quibus observata a Cangio non modo illustrantur, sed et quædam hactenus prætermissa aut neglecta docebimur. Instrumenta ipsa nude exhibemus ex Tabular. Corbeiensi : otiose enim annotaremus quæ cuilibet legenti obvia erunt. Charta ann. 1214 :
Ego Eustachius de
la Leuttillie notum facio quod ego et heres meus lizanchiam et Stagium unius anni
annuatim Vicedomino et heredi suo cum uxoribus nostris apud Pinconium ut par integer ad
custus nostros debemus. Alia ann. 1223 : Ego Hugo Miles de Beeloy tam
præsentibus quam futuris notum facio quod ego homo ligius sum dom. Pinconii communitatis
et dom. de Sessolio de hoc quod apud Tempus et apud Pinconium cum pertinenciis
(habeo) et debeo dom. Pinconii Stagium unum annum apud Pinconium cum
uxore mea et ad custum meum hæreditarie annuatim ego et heres meus sibi et heredi suo
quum citatus ero vel aliquis ex parte mea absque souspressura. Item alia vice ego sum
homo ligius communitatis dom. Pinconii et dom. de Sessolio de hoc quod apud Fordinoy
habeo cum pertinenciis, et debeo dom. Pinconii Stagium tres menses apud Pinconium cum
uxore mea et ad custum meum imperpetuum annuatim ego et hæres meus sibi et heredi suo,
quum ego vel aliquis ex parte mea citatus fuero absque souspressura. Et si contigerit
quod quidam ex eis me citaverit de servitio suo, alter vero de servitio quod ei debeo,
quamdiu ero in illo servitio me debet deportare, salvo hoc quod Stagium est dom.
Pinconii. Charta ann. 1223 : Ego Radulphus de Boughainevile Miles...
debeo continuam residenciam per unum annum integrum viro nobili dom. de Pinconio in
castro suo Pinconii cum uxore mea, quam placebit ei, et in expensis meis
propriis. Alia ejusdem anni : Ego Petrus de Briskemaisnill... debeo dom. de
Pinconio residenciam continuam apud Molanum et in expensis meis. Charta ann.
1244 : Ego Manasserus Miles dom. de Blangiaco...... et heredes mei Stagium septem
menses Vicedomino in quolibet anno et heredi suo cum uxore nostra apud Pinconium ad
custus nostros debemus, et quod ego sum semipar ejusdem. Charta ann. 1244 :
Ego Petrus dictus Canis..... debeo Vicedomino Pinconii ego et heredes mihi sibi
et heredibus suis de feodo de Alliaco Stagium per plenum annum apud Alliacum cum
uxoribus nostris. Charta ann. 1280 : Henris Chevalier sires de Fluy
salut. Comme noble hom et mes chiers sires Jehans Vidames d'Amiens sires de Pinkeigny
m'eust kemandé que je ad journée certaine qui me fu assignée de par li fusse à Pinkeigny
pour faire men Estage si comme je li devoie et pour faire certaine moustranche des fiés
que je tenoie de li, à lequele journée je fu et li moutrai les tenanches des fiés et des
avants-fiés que je tenoie de li, et li cognue tel Estage et tel serviche ke je li devoie
le miex et le plus loiaument que je peu et l'en donnai mes lettres à sa
requeste, esqueles lettres je ne mis mie que je le devant dit Estage deusse à armes,
lequele cose me sire li Vidames entendoit ke li deusse et le me demandoit par droit, et
disoit ke autrefois l'avoient me anchiseur paié as siens et je à li et l'offroit à
prouver, si vouloit... Sachent tous ke je li connois tout pleinement se demande de
l'Estage devant dit faire à armes toutes les fois ke je en aroie su kemandement de li ou
de sen commant, et doit etre entendu ke se en l'espasse du tans ke je sui à men Estage à
Pinkeigny, me sires li Vidames ou ses kemans me veut mener à armes avoec li hors
Pinkeigny, faire le poet et tenus y sui d'aler, et se me sires li Vidames ou ses kemans
me detenoit par quoi je ne peusse chu jour revenir à Pinkeigny, je demourroie à sen
coust et seroit tenus de mi paier mes wages. Charta ann. 1249 : Je Jehans
de Fordinoy Chevaliers fais assavoir..... que je sui hom le Vidame d'Amiens seignor de
Pinkigni de la warde de Croy que je tieng de Monsignor Robert de Saveuzes de Monsignor
Raoul de Bascoyel et l'en doi un an d'Estage à Pinkigni à men coust je et ma feme et mi
oir à lui et à ses oirs quant il ou leurs certains messages nous en semonra ou
ammonestera.stagioobnoxium. Charta Balduini Comit. Flandr. ann. 1198. apud Miræum tom. 1. pag. 723. col. 1 :
Eustacius vero in meà constitutus præsentia
Montibus in castro, sub testimonio Parium suorum, qui hæc prænominata de feodo paritatis
suæ et Stagii Montensis a me tenebat, ipsa in manum meam libere reportavit.stat, habitat. Consuet. Lemovic. art. 42 :
Item
consuetudo est quia fultones seu sarturatores pannorum debent custodire in Stagiis seu
domibus suis per septem dies pannos emptos in loco ubi videri possunt publice.
Vide Stagia 1.Donamus tibi Bernardo de Tresmals ad fevum et propter castellaniam,
ipsam Estagam et ipsum mansum qui fuit Bernardi traditoris et fratrum ejus in
Carcassona. Alia ejusdem ann. ibid. col. 431 : Damus tibi Nichola ad
fevum propter castellaniam ipsam Estagam et ipsum mansum qui fuit Raimundi Cathallanni
in civitate Carcassona. Vide Estagga.Arnaldus
Bernardi de Moros pro Estagia sua de Puiols, in parochia de Tersat, debet unum barilum
vini de sporta. Ita alibi ibidem sæpe.Et se il n'a manoir
estable en la vile, où il doit son Estage tenir, il le doit semondre en l'ostel, où il
fu darrainement manant. Vetus Poeta MS. de Vulpe Coronato :
Qu'oncques en ordene de Précheur,
De Jacopin, frere meneur,
Renards n'entra, ne fist Estage.
Guill. Guiartin Hist. Francor. MS :
Pour garder le pont de domage,
Ja sont tuit garni li Estage,
De ceus, que len y a huchez.
Habebit Stagium
sive mansionem suam in in dicta domo. Guillelmo Tyrii versio Gallica lib. 16.
cap. 1 : Avoit laissié l'Estage de la cité : ubi Latine habetur : Illius dimissa habitatione. MS :
N'avoient mie grant corage
De feire el païs loing Estage.
Concedimus habitatoribus nunc in dicto loco
Simpodii commorantibus, ne qui eorum, ratione vel occasione delictorum commissorum,....
ad jus trahantur,..... nisi invenirentur in locis, in quibus delinquerunt,...... sive in
Stagiis in quibus prius morabantur, pro quibus erant homines ligii et questales.Si quis extraneus pro
quolibet honore homo alterius fuerit et in Montempessulanum venerit pro Estagna,
etc.starepossunt. Charta ann. 1342. in Reg. 72. Chartoph. reg. ch. 341 :
Cum eas (trabes) ab inde usque ad quoddam
Stagium marinum et quamdam insulam marinam..... adduci fecisset, etc. Vide supra
Stadium 7.Dominus Borbonensis non debet
habere apud Villamfrancam domum, nec Estagium, nec credentiam per vim.complere, præterea dicuntur Canonici
quifaciunt
residentiam, quæ ad aliquot dies in anno computatur. Tabularium Ecclesiæ S. Aniani Aurelian. ann. 1254 :
Ut quicumque hujus Ecclesiæ Canonicus, seu qui in hac
Ecclesia non servierit alia vice, seu non Stagium compleverit, quod quidem Stagium
novies viginti tres dies continet, et in die S. Petri ad vincula inchoatur, a die obitus
sui usque ad revolutionem anni ubicumque et quandocunque expleto illius anni Stagio
obierit, grossos præbendæ suæ illius anni fructus ratione peragendi servitii integre
habeat, etc. Obituar. MS. Eccl. Morin. : Canonicis vero vere residentibus
et qui suum Stagium compleverunt, cuilibet x. sol. Ibidem :
Item dies Cinerum pro duplici habetur et dantur xxx. libræ amigdalarum
cuilibet canonico, dum tamen sint residentes per majorem partem Quadragesimæ, et
fecerint totum Stagium ad plenum. Statutum Renaldi Episc. Paris. ann. 1253. apud
Lobinell. tom. 3. Hist. Paris. pag. 38. col. 1 : Quicumque de cætero in ecclesia
sanctæ Opportunæ canonice instituetur, juret quod per sex menses annuatim continue vel
per partes ibidem residere tenebitur, nisi aliquis canonicorum in nostro servitio
extiterit, qui Stagium suum faciet nostro servitio insistendo, ac si in eadem ecclesia
personaliter resideret. Adde Chartam ann. 1260. inter Instrum. tom. 4. Gall.
Christ. novæ edit. col. 210.Canonici prædictæ capellæ in eadem de cætero facient Estagia
personaliter anno quolibet per duos menses et septimanas..... Capellani qui Missas
habent...... residentiam continuam in ea facient.Stagioest, qui
stagiumsuum decurrit.
Canonicis vero vere
residentibus et qui suum Stagium compleverunt, cuilibet x. sol. aliis denique
Stagiariis et passiageriis, cuilibet interessenti ii. sol. Charta
Ricardi II. Reg. Angl. ann. 1399. apud Rymer. tom. 8. pag. 74 : Ac vos, præfate
Decane, et Stagiarios sive residentiarios tunc dictæ ecclesiæ existentes, etc.
Regest. Capitul. Autissiodor. ad ann. 1396 : Domini Stephanus de Hamello et
magister Johannes Clementeti qui fuerunt novi Stagiatores, facient pelotam proxima die
Lunæ post Pascha. Vide infra Stagi.stagium, stagioobnoxius vassallus : vel qui domum habet in aliquo loco. Feoda Campaniæ fol. 1 :
Vicecomes Feritatis, ligius et Stagerius de
Feritate de hominio Feritatis. Passim ibi. Primus fuit Stagerius nomine dictarum ecclesiarum in dicto
manso.Hospites, in Tabular. S. Dionysii de Novigento Rotroci fol. 105 :
Hospites, seu Stagiarii.Estagiers, in Consuetud. Turon. art. 7. 49. 50. Andegav. art. 134. 135. 174. etc. Charta Philippi Regis Franc. ann. 1222. in Tabulario Episcopatus Parisiens. Thuano :
De albanatis forinsecis concedimus, quod solvant Episcopo in
una septimana consuetudines debitas, ac si nunquam fuissent albanati, nec de cætero
albanentur, nisi sint Estagiarii Parisienses, etc. Occurrit in Charta alia ann.
1224. apud Perardum in Burgundicis pag. 405. :
Ferez fermer le Chastel de Belin :
Et festes dire vostre Prevost Oudin,
Les Estagers face ceans venir,
Trestos semongne et les grans et petits, etc.
Alibi :
De Gironville font le tours enforcir,
Les barbacanes reparer et blanchir,
Les Estagiers en la ville venir,
Et les Serjant por le fiè deservir.
Il vous convient venir manoir en cette ville Estagierement vous, vos
femme, et vos mesnie, se vos en y estes requis d'Eschevins.
stagiumseu domicilium in ea habeatis.
Estagié, est conductor domus. Vide Stare 2.
Item quod consuetudines et usagia quæ dicta Maria et vir suus ejus nomine, habent
in castro seu villa predictis (Lemovic.) ... cum omnibus emolumentis inde
provenientibus, necnon foris et pretiis carnium, galinarum et aliarum rerum venalium....
pro certis pretiis habendarum, ac certis temporibus sibi competentibus ad venditionem
feni sui seu aliarum rerum, de quibus est consuetum, quæ tempora Stagium usualiter
appellantur, etc. Hinc Stagium faceredicuntur qui trimestre servitium Principi exhibent ; qua etiam notione vox Gallica
Soisonusurpatur in Charta ann. 1404. apud Lobinell. tom. 2. Hist. Britan. col. 817 :
Item, que tous offices mis,
instituez, et confermez par Mons. de Bourg. durant son gouvernement au Duchié de
Bretaigne, demourront en leur estat, sans ce qu'ils soient aucunement muez ou ostez sans
lettre et consentement de M. de Bourg. excepté Messire Alain de la
Houssaye qui sera osté de Soison.Decanus, Subdecanus, et 2. vel 3. majores Canonici ; alias
Residentiarii. Sic in Paulina Ecclesia Londinensi. Ita Spelmannus.