sunnis
Impeditio, impedimentum. Sumitur porro hæc vox pro Excusatione, quam affert quispiam, quo minus juri stare possit. Lex Salica tit. 1. § 1 :
Si quis ad mallum legibus dominicis mannitus fuerit, si eum Sunnis non
detinuerit, 600. denariis, qui faciunt solidos 15. culpabilis judicetur. Adde §
seq. tit. 49. tit. 51. § 2. tit. 52. § 4. Legem Ripuar. tit. 32. § 1. et Capit. Caroli M.
lib. 3. cap. 45. ubi eadem occurrit formula. Placitum Childeberti et Chlotarii § 5 :
Si placitum Sunnis non detricaverit. Vetus placitum in Vita Aldrici
Episc. Cenoman. pag. 110 : Ne infirmitas aut legitima Somnis eum detinuerit,
etc. Ita perperam Somnishabetur in Lege Longob. lib. 2. tit. 43. § 1. et
Sumnislib. 3. tit. 13. § 3.
Saumnus, cunctatio, mora. Wendelinus vero vocem
Sunnisa Teutonico
Sun, vel
Sondeducit, i. separatus, segregatus, quia, qui
sunnimproponunt, ut plurimum abesse a judicio propter negotia coguntur.
Sonticomorbo, etymon arcessit, quem non pro caduco duntaxat, sed pro quavis etiam graviori ægritudine in duodecim Tabulis accipi observat, ita ut
sunnia, vel
sonniadicta sit quasi
sontia. Sed aliud nos etymon attigimus in
Soniare.
Venient infra
terminum Asscensionis Domini, exceptis legitimis Sonnis, id est, morte, vel gravi
infirmitate, vel captione, etc.Ipse nec venisset ad placitum, nec ulla
Sunnia nuntiasset. Vetus Placitum apud Mabillon. tom. 4. Vitar. SS. Ordinis S.
Bened. pag. 619 : Nec nulla Sunnia nunciasse affirmat. Editio sanniapræfert,
Samnia.
Nec
misso in vice sua derixsisset, nec nulla Sonia nunciasset. Formulæ vett. incerti
auctoris cap. 22. et 38 : Nec ipse ille ad id placitum venit, nec missum in vicem
suam direxit, qui ullam Soniam nuntiaret. Baldricus lib. 3. Chron. Camerac. cap.
42 : Et si Sonia eos tenuerit, probetur ipsa, et infra aliam quadragesimam placitum
expectabitur.Et similiter quitaverunt Oliverius de
Dinan et fratres ejus Priori Pontis de Dinan Sonium curiæ quod repetebant.Nisi competens Soinus eum detineat. Alii codd. habent Essoinus. Soinuset
sonius, cap. 41.
Nisi competens Soinus intercedat,
cap. 50. Nisi Soinus legalis eum detineat, cap. 51. Nisi Soinus
intercedat, cap. 61. Atque hinc liquido apparet, unde vox Soin, pro
cura, animi anxietas, occupatio, apud nos originem ducat ; cum qui ejusmodi excusationibus utuntur, quo minus juri stent, negotiis distentos sese profiteantur. Vide Soniare.
Venir
par Essoigne, c'est alleguer excuse. Vetus Consuetudo Norman. MS. 1. part. sect.
4. cap. 1. ait, exoniam esse un delaiement, qui monstre cause par quoi cil, qui est
semons, ne vient pas à court. Exoine ou excusation, in Consuetud. Montfortensi art.
43. Ensognie et Exsonie, in Consuet. Hannoniensi art. 14. 68. Essoigne leel, in Litteris Philippi VI. Reg. Franc.
ann. 1330. tom. 2. Ordinat. pag. 53. Essoyne loyal, in Litteris Johannis
Reg. Franc. ann. 1354. ibid. tom. 4. pag. 152. Essoine, apud Bellomaner.
cap. 2. et 3.Essoiniement apud Bellomaner.
MS. cap. 2. pag. 8. r°. col. 1.Qui mittens ad Dominationem vestram, excusationem
impossibilitatis suæ illuc veniendi mandavit, requisita est, quam patriotica lingua
nominamus Exonia, quia venire nequiverit. Hincmarus Laudun. in Schedula
Episcopis et Regi porrecta pag. 434 : Sæculare judicium non adii, et Exoniam,
scilicet personam, quæ firmaret, quod illic venire nequirem, non transmisi.
Ad mandatum Prioris sine Exonio fenatores submonebit. Litteræ M.
Comit. Atrebat. ann. 1306. Cum ex relatione Majorum, Scabinorum et Communitatis villæ S. Audomari
intellexerimus, quod quædam consuetudo vulgariter dicta Ensoine, quæ potius abusus et
corruptela meruit appellari... Tale statum importans, ut videlicet si aliquis
quantumcumque purus, ignocens, immunis in remotis partibus, peregrinationis,
mercationum aliave necessaria et honesta causa consistens, super aliquo crimine, vel
questione in Halla villæ prædictæ, in judicio vocaretur, nisi in eodem instanti
responderetur publice pro eodem, Non est in villa, reus et convictus super sibi
impositis, per judicium habebatur. Charta conventionis inter Henricum Regis
Angl. et Robertum Comit. Flandr. in Libro nigro Scaccarii pag. 9 : In auxilium
Regis veniet, nisi per aliquam harum quatuor Essoniarum remanserit, etc. In
alia ibid. pag. 18. legitur, Exoniorum. Essoine, pro impedimentum, seu negotium quo aliquis distrahitur occurrit in Litteris Caroli V. Reg. Franc. ann. 1369. tom. 5. Ordinat. pag. 202 :
Avec grant Essoine et destourbier d'eulx et de leurs
gens.Præcepitque suis omnibus absque omni dilatione et Exonio illic tendere.
Charta ann. 1223. in Probat. Hist. Vergiac. : Quoniam audivimus excusationem
vestram, quod ad nos pro Essonio corporis vestri personaliter accedere non potestis,
etc.Essoine, in Lit. ann. 1369. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 202. Charta Hugon. de Castell. ann. 1219. in Chartul. Campan. fol. 50. v° :
Notum facio..... me jurasse super sanctos Blanchæ
illustri comitissæ Trecensi et Theobaldo comiti nato ejus, quod fortericias meas......
reddam eis..... Ipsi autem mihi fecerunt jurare in animas suas, quod infra xl. dies
postquam fuerint extra Exonium suum, michi reddent eas ita munitas, sicut eis traditæ
fuerant bona fide. Alia ann. 1209. ibid. fol. 53. v° : Postquam ab Exonio
suo fuerint expediti. Postquam de Negotio suo liberati essent, in alia ann.
1220. ibid. fol. 55. Quarente jours après ce que ses Essoines lui seront
failliz, in Lit. ann. 1262. ibid. Essoniumpassim, eodem sensu, in laudato Chartulario. Vide supra in hac voce.
Essonia, ut
Essoignare, pro
Essoniare, Excusationem proponere. Scacar. S. Mich. apud Rotomag. ann. 1232. ex Reg. S. Justi Cam. Comput. Paris. fol. 24. r°. col. 1 :
Judicatum est quod dominus Zacharias de Reniers non potest
Essoignare se de recordatione scacarii petita, sicut breve de nova dessaisina, si prius
fuerit Essoignia et deffectus.sunnis, vocis istius etymon accersunt, quam Budæus, Perionius, et H. Stephanus a Græco
excusare jurejurando absentiæ causam ejus, qui vadimonio obstrictus est. Jacobus
Bourgoinglib. de Orig. et usu vulgarium Linguarum pag. 14. ab
exonerarededucit. Cujacius in tractatu 7. ad Africanum ad leg. 23. de Oblig. et act. a Latino barbaro
exidoneare, id est
non esse se idoneum affirmare, priorem improbans sententiam : cui favent codices MSS. Legis Alamannor. c. 44. § 1. qui
exoniare sehabent, ubi editi
idoneare.
sunniset
sonniahauriendum etymon. Vide Sonare 3.
Sunnisvero originem repetit Hickesius in Dissert. Epist. pag. 8. a veteri Mæso-Gothico
Sunia, veritas : quod impedimentum, quo quis ne ad curiam se sisteret prohibebatur, verum et legitimum esse probare tenebatur. Hinc
Essoniare, pergit ille, optime respondet verbo
Sunian, quod probare verum, verificare, jurejurando confirmare sonat. Sed curiosius exquisita mihi videtur isthæc originatio ; sincerior est illa magisque nativa quam proponit Vir doctissimus in
Soniare. Vide in hac voce.
Essonias, seu excusationes, (
Essonia rationabiliaapud Hovedenum pag. 549. et in Regiam Majest. lib. 1. c. 8.) quæ in jure proponi solent, recensent libri forenses, L. 2. D. si quis cau. in Jud. sist. Lex Wisigoth. lib. 2. tit. 1. § 18. 33. Speculum Saxonicum lib. 2. art. 7. Stabilimenta S. Ludovici lib. 1. cap. 118. Petrus de Fontanis in Consilio cap. 4. vetus Consuetudo Normannica MS. 1. part. sect. 4. c. 1. et seqq. Edita cap. 39. Assisiæ Hierosol. MSS. cap. 215. et seqq. Regiam Majest. lib. 1. c. 8. Glanvilla lib. 1. cap. 10. et seqq. Britton. c. 122. Bracton. lib. 5. tract. 2. cap. 2. 4. et Fleta lib. 6. cap. 7. 8. 9. 10. 13. ex quibus aliquot ex ejusmodi Essoniis delibabimus. Fortescutus de Laudib. Legum Angliæ c. 52 :
Crebro in deliberationibus judicia maturescunt ; sed in accelerato processu,
nunquam. Quare Leges Angliæ Essonium admittunt, qualia non faciunt Leges aliæ mundi
universi.Infirmitas de resseantisa. Prima Statuta Roberti I. Regis Scotiæ cap. 6 :
Pro Essonio, quod Gallice vocatur Mal de lit, hoc est malum de
lecto, Anglice Bed evill. Essoine de maladie residente, in Consuet. MS. Normann.
Vide Statutum 2. Westmon. cap. 19. Regiam Majest. lib. 1. cap. 8. § 3. Glanvillam lib. 1.
c. 18. 19. Statuta Roberti I. Regis Scotiæ c. 6. § 1. 2. Radulphum de Henghamin Summa magna cap. 3. 4. 9. in Parva c. 1. Bractonum lib. 5. tr. 2. c. 4. § 1. 2. 3. cap. 7. § 1. cap. 8. 9. 10. 11. 12. et seq. Fletam lib. 6. c. 10. Consuet. Cenoman. art. 95. etc. Adde præterea Speculum Saxon. lib. 2. art. 7.
In Essonia de maladia
residente, necessarius est garentus. Assis. Bajoc. ann. 1236. ex Cod. reg.
4651 : Judicatum fuit quod Essonia de maladia residente non erat recipienda ex
parte ejus, qui in placito debiti, quod debebatur ab eo, illam Essoniam fecerat. Exone
de maladie, in Lit. ann. 1377. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 274. Vide
Essonium de malo lecti.
de Henghamin Summa magna cap. 3. 4. 9. in Parva c. 1. Britton. c. 125.
Ensoine
de son corps, apud Petrum de Fontaines c.
Essoine par enfermeté qui vient d'aventure, in
Consuetud. Norman. MS.Archiepiscopus, vel Episcopus, non posset se exoniare super his,
nisi haberet Exonium proprii corporis ; et si Exonium proprii corporis haberet, tunc
loco suo mitteret bona fide fideliorem et legaliorem quam posset invenire ad id
faciendum.de Baugencyann. 1244. ex Chartul. archiep. Bitur. fol. 170. r° :
Par plusieurs
feis vous aie requis par mes lettres pendans et par mes homes liges le mien que vos
tenés por l'Essoine de mon cors, où je aie esté longuement et su encores.vel ultra aquam, etc. Cum quis in passagio generali ad terram Hierosolymitanam transiit. Regiam Majest. l. 1. c. 8. § 12. 24. 25. 26. Glanvilla lib. 1. c. 25. Radulfus
Essoine de
Croisez, in Consuetud. Norman. MS.participibusseu sociis proponitur, in Fleta lib. 6. c. 12.
Bene potest quis facere se Essoniari de via consilii, postquam fuit in assisia
et respondit.In Essonia de via curiæ, sufficit
quod essoniator dicat sine garanto, quod paratus est deresnare ad esgardum
curiæ.Essoniam, seu excusationem proponere, in Regiam Majest. lib. 1. c. 7. 8. 21. 25. et in Fleta lib. 5. c. 2. § 2.
Essoigner, in Statuto Philippi VI. Reg. Fr. tom. 2. Ordinat. pag. 68.
Pour excuser et Essonner ledit doyen, maistre Pierre Wautier vint pour lui en
jugement devant icellui prévost, Aliæ ann. 1410. in Reg. 165. ch. 72 :
Jehan Courtois en Essoinant icellui Gilet par devant le bailli,... proposa une
faulse Essoine. Essoinier, Soingniier et Soinniier, apud Petr. de Font.
in Consil. pag. 121. art. 19. et 20.Quod ibi accesserit pro A. quem in crastino Exoniabit, etc. Ensoigné,
impeditus, Gall.
Chief Ensoigné par piteuse adventure, etc.
Exoiner, vel
Mettre en Essoine de corps, aut
de mort. Lit. remiss. ann. 1453. in Reg. 182. Chartoph. reg. ch. 136 :
Le suppliant voyant et doubtant qu'elle ne le
mehaignast ou Exoinast du corps, etc. Aliæ ann. 1397. in Reg. 153. ch. 55 :
Icellui Avril eust tué ledit exposant ou mis en Essoine de mort, se n'eussent
esté le maire de la ville d'Arville et autres. Aliæ ann. 1455. in Reg. 187. ch.
148 : Doubtant que icellui Bromon ne tuast le suppliant ou mist en Exoine de son
corps, etc. Essoine, nude, pro Periculum, discrimen. Lit. remiss. ann. 1380. in
Reg. 117. ch. 2 : Icellui Hennache couru sus ausdiz supplians, et les mist en telle
Essoine et nécessité, faisant semblant de les tous tuer, qu'il se meissent à
défense.Estre ensonniié. Charta scabin. Malbodii ann. 1311. ex Cod. reg. 10196. 2. 2. fol. 4. r° :
Comme veomes et
connissomes que nos devandis sires li cuens Guillaumes est grandement Ensonniiés de
pluiseurs debtes et de pluiseurs grans frais et fais de wieres et de chevauchies, etc.
Ensongné, pro Occupatus, cui rei alicujus cura commissa est, in Charta ann.
1287. tom. 2. Hist. Leod. pag. 403 : Tant qu'ils seront Ensongné pour le corps S.
Lambert warder, etc.Excusator, qui excusationem pro
alio in jure proponit. Exoineur, Exoniateur, in Consuetud. Norman. cap. 39. 40. 66.
Essoinierre, apud Bellomaner. cap.
3.Mittat excusatorem, qui dicitur
Essoniator, qui prætendat excusationem summoniti esse talem, quod venire non
possit. Soli vero illius fidei creditur, nec oneratur cautione fidejussoria,
scilicet plegiorum ; sed domino probatio incumbit, utrum essonium sit verum. Bracton. lib.
5. tract. 2. c. 2. § 3. Vide prima Statuta Roberti I. Regis Scotiæ cap. 6. § 2.Ipse exoniatus tenetur
emendare vel salvare exonium suum per suum juramentum, in omnibus verbis in exonio
expositis, vel per juramentum Exoniatoris.