causalis

causālis, e, adj. [causa] (rare and only late Lat.).

• Of or pertaining to a cause, causal: ratio, Aug. Gen. 7, 23.—Subst.: Causālĭa, a work on the causes of things, Arn. 5, p. 163.—
• II In gram.: conjunctiones. which annex a reason for what precedes (e. g. nam, enim, itaque, etc.), Charis. p. 199 P.; Diom. p. 410 ib.; Prisc. p. 16, p. 1027 ib. —Adv.: causālĭter, causally, Aug. l. l. 5 fin.; 6, 5.

causālis, e (causa), I) zur Ursache gehörig, ratio, Augustin. de genes. 7, 23. – subst., causālia, ium, n., pl. = αἰτίαι φυσικαί, die Ursachen der Dinge (als Titel einer Schrift), Arnob. 5, 18. – II) insbes.: a) (gramm. t. t.) coniunctiones, die den Grund des Vorhergehenden anschließen (wie nam, enim, itaque), Gramm. – b) Anlaß zur Krankheit gebend, Ps. Cypr. sing. cler. 6.

1 causalis v. casualis(2b)

2 causalis , causal, causative, acting as a cause. b purposive. c causal, expressive of cause. d (as sb. f.) causal proposition. summa omnium atque ~is essentia Eriug. Per. 458A; ex illis ~ibus principiis Adel. QN 4; licet pondus causalem det gravitatem, / legibus ipsius forma nocere potest Neckam DS IV 582; Hales Qu. 311 (v. causa 5a); videndum est utrum humor ~is sit a stomacho an a capite Gilb. III 131. 1; causam ~issimam omnes causas causantem J. Godard Ap. 260; est virtus vigor alicujus actionis vel passionis ~is Ps.-Gros. 370; formam omnino primam esse et ipsam non causatam sed ~em penitus est necesse Ib. 377.  b quia sine severitate ~i nullum congrue regi potest imperium Chr. Rams. 155.  c ‘quatinus’ conjunctio ~is, id est ‘ut’, per I scribendum est Alcuin Orth. 308; dicendum quod ingressus anime in corpore est ejus generatio, non tamen ejus generatio ab ingressu sed ab alio; unde hec non est predicatio ~is set per simultaneitatem vel concomitantiam Bacon VII 16.  d adverte, queso, ~em: ‘jam’, inquit, ‘filii Dei sunt et ideo omnino perire non possunt’. quid aliud ‥ exprimit hec ~is quam quod illa quecunque in ‥ predestinacione Dei sunt non possunt ibi non esse ‥ ? Bradw. CD 821D; verba B. Hieronymi secundum unum sensum equipollent condicionali tali, ‘si ‥ opem tulerit’ ‥ ; alius sensus equipollet ~i tali, ‘quia ‥ opem feret’ Ockham Dial. 490; vere diceretur cuilibet sic querenti quod non est causa quare omisi vel feci illud opus; et per consequens quelibet ~is per quam respouderetur ad talem questionem esset impossibilis Wycl. Act. 91.

causālis, e (causa), causal : Aug. Gen. 7, 23, 34 || causales conjunctiones Char. 224, 30, conjonctions causales (enim, nam) || Causālĭa, n. pl. Arn. 5, 18, Traité des causes [titre dʼun ouvrage].