comparare

1 comparare [CL < compar] 1 a to set beside, couple or match with. b to mention in same context. a cum comperavimus primam horam alicujus diei naturalis ad planetam aliquem in illa forcius ‥ operantem Gros. Comp. 222; motus sensitive potest dupliciter ~ari, vel ad objectum suum vel ad superius suum, sc. racionem Peckham QA 34.  b ~o linguarum utilitatem ad ecclesiam Dei Bacon Tert. 95. 2 to compare, liken. b (gram.) to use in comparative degree. c (p. ppl.) comparable, similar. quos ‥ / ‥ arboribus sterili de stipite natis / comparat Aldh. CE 4. 12. 19; praedecessori suo minime ~andus Bede HE V 8; 8‥ ~ari, bion wiðmeten WW; 9‥ ~atus, assimilatus, geefenlicad, ‥ wiþmeten Ib.; 1284 quod non esset difficile declarare, nisi esset comparatio odiosa, ~ando sc. scripta scriptis, personas personis et labores laboribus satis notis Peckham Ep. 622 p. 867.  b adverbia ‥, si ‥ non ~antur, ut ‘rite’, aut in comparatione deficiunt, ut ‘bene’, ‘male’, breviantur Bede AM 2362; nec illa [adjectiva] ~antur que adiciuntur substantiis a quantitate, eo quod ipsa quantitas non suscipit magis et minus J. Sal. Met. 841C.  c ~ati jumentis insipientibus, ‥ per latam ‥ morti ‥ ducentem ‥ discurrebant viam Gildas EB 22; haec verba exponens, ‘quid ~atius? ’ inquis, ‘quid similius? ’ Lanfr. Corp. & Sang. 439A.

2 comparare [CL < cum+parare] , to win, acquire, purchase. b to pay for. c to redeem (theol.). sponsalia erogantur crepundia et caeli ~antur triclinia Aldh. VirgP 42; 680 (14c) terrenis caelestia et caducis aeterna ~anda sunt CS 47; ~antem, gegaerwendne GlC C 590; virgines Deo dicatae ‥ texendis ‥ indumentis operam dant, quibus ‥ externorum sibi virorum amicitiam conparent Bede HE IV 23 p. 265; 9‥ ~are, i. emere vel ceapigan WW; si habentes martrinas pelles juberet praepositus regis ut nulli venderent donec sibi prius ostensas ~aret DB I 262b; accipiens thesauros episcopi, ~avit inde Constantiam sororem ‥ regis Francorum ad opus ‥ filii sui H. Hunt. HA VIII 10; W. ~avit ‥ lxxx acras ‥ a L. ‥, datis c sol. Lib. Eli. II 11a; ut invidiam in vita, gloriam forte post fata ~arem Gir. TH intr. p. 6; Id. PI pref. (v. commorari); c1255 possint ~are sine querela vel impedimento ea que ~are voluerint (Dunster, Som) BBC 299; s1259 facit ‥ Johanna ‥ magnam sibi lane quantitatem ~ari M. Par. Maj. V 730; 1363 aulam ‥ scolarium ‥, in loco quem ad hoc nostris sumptibus ~avimus, construximus et fundavimus Cant. Coll. Ox. III 4.  b 1278 cementariis deferentibus secum utensilia sua ‥ x s., quia mos est ut utensilia sua, si qua portaverint, sint ~ata KR Ac 485/22.  c 816 (12c) cum ‥ Deus ‥ aecclesiam sacro suo sanguine ~avit CS 355.

3 comparare v. comparere(2a)