concordare

concordare [CL] 1 (of persons): a (intr. w. dat.) to conform. b (w. dat. or cum or absol.) to agree, be in agreement. c (w. acc. & inf. or quod) to agree (that). d (trans.) to agree in acknowledging. a 1098 impossibile est me hujusmodi vitae ~are aut animam meam in tali episcopatu salvari Anselm (Ep. 206) IV 100.  b 680 quod sacerdotes vestri in catholicae fidei regula ‥ minime ~ent Aldh. Ep. 4; cum invicem ~are non possent Bede HE IV 4 (cf. ib. II 2: universis, quae per orbem sibi in Christo ~ant, ecclesiis); a1090 secundum quod tu ~abis modo cum Deo et cum hominibus in illorum voluntate, ~abit tunc Deus ‥ tecum Anselm (Ep. 112) III 245; a1105 malo hominibus non ~are quam illis ~ando a Deo discordare Ib. (Ep. 314) V 241; Ysidorus ‥ ~at Horosio, dicens ‥ Gir. TH I 3; s1228 de pensione xv s. ~at cum Willelmo Feod. Durh. 221; Bacon NM 543 (v. conceptio 3a); 1379 iiij wardmen ville ‥ ad hoc jurati expresse ~ant SelCCoron 92.  c ~ant quod dimidia terra est regis DB I 1; 1510 secundus testis ‥ ~at predictum articulum continere veritatem RB Ossory 264.  d has ‥ leges regis ~ant homines de iiij lestis DB I 1; 1321 proceres responsionem prelatorum ‥ in omnibus ~arunt Conc. II 510. 2 (of persons) to come to an agreement, come to terms; v.et. 4c infra. b (w. in & acc.) to agree upon. c (impers. pass., usu. w. quod) to be agreed. d (p.ppl). e (w. dies) time for settlement, love-day; (cf. amor 5b). c1154 quando mecum ~averunt de predicta terra Cart. Sallay I 93; 1199 interim habent licenciam ~andi CurR I 84; 1269 nullus potest ~are cum aliquo absque licencia domini ‥ post querelam factam vadio et plegiis datis CBaron 79; 1288 levavit hutesium, de quo non fecerunt sectam set clam inter eos ~averunt Leet Norw. 7; 1476 visitantes conquieverunt et ~averunt sub forma que sequitur Reg. S. Thom. Dublin 494.  b 1204 (v. concertatio b); 1323 creditur quod in aliquam viam pacis ~abunt, vel saltem in longas treugas Lit. Cant. I 109; si alique provincie ~arent in unum [sc. primatem eligendum] Ockham Dial. 816.  c 1290 ad quod per ‥ cancellarium et magistros et eciam per ‥ majorem et burgenses unanimiter est ~atum quod ‥ nullus gaudeat libertatibus ‥ universitatis ‥ nisi ‥ MunAcOx 52 (cf. ib. 53: per dominum regem est ~atum et preceptum quod ‥); 1293 actum, conventum et ~atum existit inter nos quod matrimonium contrahatur (Foedus) W. Guisb. 265; 1301 ~atum fuit unanimi assensu et consensu quod ‥ vicecomites ‥ inveniant ‥ clericos MGL II 88; 1344 aliter ‥ quam ‥ fuerit per majorem partem ‥ collegii communiter ~atum Eng. Clergy 288; 1404 fuit pronunciatum et tanquam per arbitros diffinitum et ~atum quod ‥ Lit. Cant. III 79.  d c1228 vidit in curia prioris duellum vadiatum et armatum et ~atum Feod. Durh. 275; 1282 ea ‥ que inter vos et ipsum ‥ ~ata fuerunt RGasc II 157; s1294 rex ipse promissa reginarum ac †peracta [? l. pacta] per eas ~ata ‥ se adimpleturum spopondit Trevet 330; 1330 ea que ‥ in Parliamento sic †concedata [MS: concordata] fuerit (sic) PQW 566a; 1334 ad confirmacionem ‥ convencionum ‥ inter nos et regem Scocie prelocutarum et ~atarum RScot 261a; 1349 ante finem termini ~ati MunAcOx 788.  e 1260 petiit diem ~andi et vadiavit misericordiam Rec. Leic. I 122. 3 (of things): a (w. dat.) to conform (to). b (w. dat. or cum or absol.) to agree, harmonize (with), correspond (to). c to interlock. a huic regulae ~ant etiam passiva communia et deponentia tam positione quam natura longa Aldh. PR 116 (cf. ib. 129: dum arsis et thesis paribus temporum legibus ~ant).  b nemo ~antia copulabit nisi prius discordantia dijudicaverit Eriug. Per. 602A; haec erit nostra intentio ut liberum arbitrium simul esse cum gratia et cum ea operari in multis monstremus, sicut illud cum praescientia atque praedestinatione ~are repperimus Anselm (Praesc. III 1) II 264; ut ‥ vexillo imperatoris ‥ consonet et ~et ‥ vexillum sui militis H. Bos. LM 1327A; provideat ‥ quod vacantibus ecclesiis pontificalibus ‥ electio fiat, cui etiam privilegium Menevense super eligendi libertate manifeste ~at Gir. JS prol. p. 115; 1219 illud pone non ~at brevi de recto CurR VIII 85; 1225 Cl 56b (v. condonare 3); membra catenavit animamque Deus logicantem / et concordantem, qua corpus iners vegetavit Garl. Mor. Scol. 326; in vigilia S. Mildrethe ad nonam pulsentur prolixe due majores campane in campanili et tercia bene modulando colpetur. ‥ sonitus S. Paulini omnino sonitui S. Mildrethe ~at Cust. Cant. Abbr. 313 (cf. ib. 310); Rucea ‥ ~ans cum Bohemis et Sclavis in ydeomate Eul. Hist. II 94; mensura per quam tolnetum [ad molendinum] capi debeat sit ~ans mensure domini regis. ‥ nulla mensura fiat in villa nisi [? cum] mensura domini regis ~at MunAcOx 182–3; c1430 (v. astipulari d); 1432 que scriptura per auditores compoti examinetur, ut ~et cum summa novarum excrescenciarum inserenda indenture StatOx 252.  c una rota 59 dencium, cui aptetur una hasta habens in summitate unam rotam testitudinatam [sic] 2 dencium, et ~at cum rota 59 dencium Wallingf. (Horol.) I 502. 4 (trans.) to reconcile (persons), bring into agreement. b (refl.) to come to an agreement. c (pass.) to come to an agreement; v.et. 2a supra. d (pass.) to be in agreement. 9‥ ~atus, conjuratus, consentiens, gemoda WW; 1130 R. de C. r.c. de xxx m. ‥ ut rex ~aret eum eum episcopo Linc’ Pipe 67; c1134 sciatis quia ~avi abbatem de Burgo cum episcopo Linc’ de placito controversie (Ch. Hen. I) EHR XXIII 726 (= Regesta II 1911); s1136 redditis obsidibus et utriusque partis hominibus in eadem pace ~atis Ric. Hex. Stand. 39 (cf. ib.: mox cum eo ~ati sunt); 1205 eo quod rex ~avit ipsum petentem et ‥ tenentes de ij bovatis terre ‥ unde recognitio de morte antecessoris aramiata fuit inter ipsos Pipe 212; ipsum in expeditione contra Lewelinum, cui tunc ~atus fuerat, invenit Gir. JS 4 p. 226; s1260 pacificato regi ~atus est filius Flor. Hist. II 449 (cf. ib. 452: quosdam ‥ prediscordes ~ans); 1317 ut curarent ad concordiam reducere partes ‥ et, si eas ~are nequirent, partes citarent ut ‥ se ‥ presentarent FormOx 20; 1334 ut nullus procuratorum ‥ sit ‥ septimus ad ~andum predictos ‥ sex [electores], si eos contigerit discordare StatOx 134; judex prius debet ~are partes quam ad judicium veniant, si potest Ockham Pol. I 47; s1458 [rex] disposuit ‥ vel plenius ~are partes vel saltem sub pacis vinculis ‥ astringere Reg. Whet. I 196.  b a1089 Franci et Angli de feodo suo cum abbate ~ent se Regesta I p. 126; 1199 concesserunt justiciarii ut ~arent se; et ~ati sunt per sic quod ‥ CurR I 96.  c 1196 abbas de S. et conventus et T. W. petens ~ati sunt sic de ecclesia de K. quod ‥ CurR I 16; 1201 (v. capere 6 g); 1218 ~ati sunt et R. dat j m. pro licencia ~andi Eyre Yorks 5; 1309 ~ati fuerunt justiciarii quod querentes fuerunt disseisiti Year Bk. I (Selden Soc. XVII) 126; 1458 (v. convenire 4e).  d descriptioni secunde videtur Ysaac ~ari Gilb. III 149v. 2; in isto genere [heresis] tam Greci quam Latini ~ati sunt Wycl. Ver. III 276. 5 a to compose (disagreement). b to reconcile, harmonize (statements or sim.). c to check (tallies). d to adapt (to mus. accompaniment). e (p. ppl.) harmonious. a 1399 (v. compositor 2).  b si ‥ sciret distinguere tempora, posset ~are scripturas Ockham Pol. I 345; diligenciam dabo ad plene veritatis fidem errata corrigendi et ad sequencium ac precedencium consonanciam ‥ omnia pro meo modulo ~andi Croyl. Cont. A pref. 110; per istam equivocanciam ~avi quod Constantinus noluit judicare humiles sacerdotes Wycl. Ver. I 176.  c 12‥ de talliis ad minus infra quindenam semel visitandis et ~andis Cart. Glouc. III 216.  d s657 Vitalianus ‥ cantum Romanum composuit et organo ~avit Eul. Hist. I 221.  e ubi nihil aliud est quam ordinatissima et ~atissima jucunditas fruendi Deo Ad. Marsh Ep. 146.