glossare

glossare 1 to gloss, interpret, comment on (difficult or ambiguous word or text); b (facet.). c (fig.) to explain, make clear. cum dicitur ‥ quod pluvia sub Cane fit forte, hoc non debet glosari ‘forte, id est a fortuna’, sed ‘forte, id est raro’ Bacon VIII 117; certi sumus quod Aristoteles ad literam negat quod sit incorporeum quod debet uniri, qualitercumque ~etur textus ejus Id. Tert. 159; quia modus repugnat rei concepte, et ideo major est ~anda sicut prius est dictum Duns Ord. II 240; auctoritates pro utraque parte de facili possunt ~ari Ziz. 12; Reginaldus [Pecock] omnes textus ‥ ex proprio suo capite glosavit Gascoigne Loci 39; CathA (v. glossulare).  b ut ‥ Plutonis ‥ judices, si respexerit eos reus, justus est; si non respexerit justus, reus est. hoc autem ‘respicere’ ~atur more ‥ pape, qui dicit “nec in persona propria neque per nuncium visitavit nos neque respexit”, id est, non dedit Map NC V 7 f. 72; predicator quidam ‥ in oratione qualiter asinum suum dimiserat sine custodia cogitavit; et reversus ad asinum dixit: “tu glosasti meum Pater Noster et de ipso plus quam ego habuisti; numquam de cetero glosabis” et dedit eum pauperibus, ne oratio sua per asinum impediretur O. Cheriton Par. 45.  c agno celesti placet Agnes, et velut agna / stans in agone, pia vincit agone lupos. / in factis glosat quod textus nominis in se / predicat Garl. Epith. VII 587. 2 (w. ref. to bibl. text) to comment, write a commentary (on), interpret. b (p. ppl.) glossed, equipped w. the Gloss. c (p. ppl. as sb. n.) commentary. d (pr. ppl.) commentator. super illud Pauli [I Cor. x 13] glosat Augustinus ‘sustinere, quia ‥ cadere non sinit’ Gir. GE II 18; Petrus Lombardus ‥ psalterium ac epistolas Pauli ~avit Trevet Ann. 47; s1274 Thomas de Aquino ‥ quatuor evangelia continuata expositione de dictis sanctorum ~avit Rish. 82; sicut ‥ quidam doctores ~are videntur Bradw. CD 297c; si discordia ‥ oriatur inter verba exterioris Scripture et judicium racionis, ipsa scripta sic exponenda, ~anda et interpretanda sunt ut cum judicio racionis concordent J. Bury Glad. Sal. 589.  b tam studiosus erat ut bibliam unam ~atam totaliter emi faceret Eccleston Adv. Min. 53; 1268 biblia ‥ ~ata ‥ bibliam ‥ simplicem (v. biblia a); 1278 tres libros ‥ invadiatos, viz. epistolas Pauli glosatas ‥ Matheum glosatum ‥ et Sententias SelPlJews 103; 1299 pro bona biblia ‥ bene glosata Reg. Wint. I 84; 1403 psalterium glosatum Test. Ebor. III 23; 1425 psalterium meum glosatum cum glosa comuni Reg. Cant. II 312; 1443 Lucas et Johannes glosati ‥; ‥ actus apostolorum glosati Cant. Coll. Ox. I 4; [Thomas de Marlebarwe] emit ‥ quatuor evangelia ~ata et Isaiam et Ezechielem ~atos ‥ et Threnas Jeremie ~atas Chr. Evesham 268; 1510 (v. genesis 3).  c in glosa ‥ tricessimi quarti Isaie invenies accusativum singularem ‘ibin’ ‥ et in antiquis glosatis est ‘ibis’ in nominativo Bacon Gram. Gk. 74.  d ut dicunt ~antes Paul. Angl. ASP 1532. 3 (w. ref. to other text) to comment or write a commentary (on). b (p. ppl.) provided w. a commentary. 1543 facultatem ‥ disputandi, interpretandi, ~andi, docendi ‥ et alia faciendi que doctores in jure canonico ‥ facere ‥ possunt Form. S. Andr. II 312.  b contulit ‥ ecclesie bibliam pulcram et totum corpus juris †opperatu [? l. apparatu] ordinario glosatum Thorne 1922; ? 13‥ Donatus glosatus (Catal. librorum) Chr. Rams. 356; 1411 (v. decretalis 2b); liber versificatus ‥ cum ympnali ~ato Heete Catal. Coll. Wint. 74; librum Grecismi et doctrinalis ~atum secundum Pictaviensem et Horiliensem Ib.; 1436 libri juris canonici: ‥ sextus glosatus per cardinalem Reg. Aberd. II 129. 4 to interpret speciously. cum dicit levitas ‥ habuisse dominium decimarum ‥ et hujusmodi, per equivocacionem hujus vocabuli ‘dominium’ posset aliqualiter ~ari; talem cum dicit eos potuisse vendere ‥ hujusmodi nullo modo potest excusari Ockham Pol. II 464; ista glosant ‥ fratres [minores] contrarium utrobique agentes. sed Franciscus ‥ precepit eis ‥ ut glosas super regulam suam non reciperent Wycl. Compl. 89.