indictio
indictĭo, ōnis, f. [2. indico], a declaration (post-Aug.).
- I In gen.: belli, Flor. 4, 10, 2; Paul. ex Fest. p. 254, 34.—
- II In partic.
- A A declaration or imposition of a tax; an impost, tax, Plin. Pan. 29; Dig. 33, 2, 28.—
- B A space of fifteen years, Cod.Th. 11, 28, 3: SECVNDA, Inscr. Orell. 1160.
indictio, ōnis, f. (indico), die Ansage, Ankündigung, I) im allg.: ind. funeris, Fest. 254 (a), 34: ind. belli, Flor. 4, 10, 2. – II) insbes.: A) die Ansagung, Auferlegung einer Leistung, operarum, muneris, ICt. – u. meton., die auferlegte außerordentliche Steuer, die Auflage, Plin. pan. u.a. – B) die Zeitrechnung von fünfzehn Jahren, Cod. Theod. 11, 18, 3: secunda, Corp. inscr. Lat. 5, 1822 (a. 524 p. Chr.).
Quendryda ‥ tali edicto omnes terruit ‥ nec mutire audebat humana ignavia et gemitum extincti domini premebant ab ~one terrifica
~o tributorum
tria pensitacionum genera recensent scriptores, canonem, oblacionem, et ~onem; ac canon sunt quidem seu canonici tituli solemnes et antique prestaciones, ~o quicquid preter canonem indicitur, oblacio denique aurum et argentum quod largicionibus infertur(
data die x Kal. Aug. imperante domino nostro Mauricio Tiberio piissimo Augusto anno xiiij post consulatum ejusdem domni nostri anno xiij ~one xiiij(
actum in civitate Recuulf’ in mense Maio ~one septima
actum est anno Dominicae incarnationis dccco xxxo viijo ~one ja die iiij feria
nocte sequentis diei festivitatis sanctissimi Andreae apostoli quintadecima ~one Lundoniae perimitur
actum ‥ anno ab incarnatione Domini mo lxxo iiio ~one xiio
obiit anno incarnationis Domini mo lxo vjo , cum regnasset xxiij annis, mensibus vj et xxvij diebus, ~one iiij pridie non. Jan
de ~onibus et racione ipsarum
anno Domini a nativitate mo cco lxxxo ~one octava
anno a nativitate Domini nostri Jhesu Christi m(o cccco vjo ~one xiiija die martis xxiija —mensis Nov. in die sancti Clementis
anno ab incarnacione Domini ‥ m(o cccco xxxo vijo ~one prima
secundus ordo circuli decemnovenalis complectitur ~ones xv annorum circuitu in sua semper vestigia reduces ‥ incipiunt autem ~ones ab viij kal. Oct. ibidemque terminantur
~o vocabatur antiquitus spatium quindecim annorum, quod constant ex tribus quinquenniis. in quibus quinquenniis ‥ persolvebatur Romanis tributum . ‥ finitis autem quindecim annis revolvebatur indictio tributorum ut prius
neminem habent suspectum preter hos tres malefactores; et hos nisi per ~onem ‥ R. de F.
indictĭō, (16) ōnis, f. (indico 2), taxe extraordinaire : Plin. Min. Pan. 29 ; Dig. 33, 2, 28 || notification : Fest. 254, 34 || déclaration [de guerre] : Flor. 4, 10, 2 || espace de 15 ans [quʼon retouve encore dans les calendriers, sous le nom dʼ« indiction romaine »] : Cod. Th. 11, 28, 3.
- 1. verklaring [belli];
- 2. het opleggen v. plichten, belastingen e.d.; (meton.) opgelegde plicht of belasting;
- 3. (Laatl.) belastingjaar;
- 4. (Laatl.) indictie (cyclus v. 15 jaar, waarbinnen de grondslag voor de grondbelasting in principe constant werd gehouden).
Canonpossessionibus et agris impositus. Salvianus l. 5 :
Qui exactionis publicæ nomen in
quæstus proprii emolumenta verterant, et Indictiones tributarias prædas suas etiam
fecerunt. Infra : Indictiones tributarias ipsi interdum divites faciunt,
pro quibus pauperes solvunt. Sidonius lib. 13. Epist. 5 :
Quos... inauditis Indictionum generibus exhaurit. Indictionale augmentum,
apud Ammianum lib. 17. p. 90. Id est, superindictum, de quo tit. Cod. Th. lib. 11. num. 6. Vide titulum ejusdem Cod. Th. de Indictionibus, (11, 5.) et Legem Wisigoth. lib. 12. tit. 1. § 2.
Indictitia onera, apud Cassiodorum lib. 5. Var. Epist. 14.
Cessent omnia subsidia, focagia, capagia,
quarantena, Indictiones, equi qui dicuntur de debito, et alia onera, in Litteris
Johannis Franc. Regis ann. 1363. Sic legendum, non ut est editum Indictiones equi, sine virgula : quod tenebras offundit vel ipsi oculatissimo Editori. Lactantius de Morte persecut. cap. 7 :
Ut enormitate Indictionum consumtis
viribus colonorum desererentur agri, et culturæ verterentur in silvam.
Asconius in hæc Ciceronis verba lib. 2. in Verrem cap. 2 : Quando illa
(Sicilia) frumentum quod deberet, non ad diem dedit ? Quando id quod
opus esse putaret, non ultro pollicita est ? Quando id quod imperaretur recusavit
? observat omne pensitationum genus, Canonis, Oblationis, Indictionis, in hoc capite positum esse.
Canonin frumento consistebat et ad certum diem pendebatur.
Oblatiospontanea erat.
Indictiopræter ordinem et de novo imponebatur. Hæc vera apud antiquos et recentiores
Indictionisnotio.
Exactio nova seu Indictio, in Conventionibus ann. 1385. ex MS. D.
Brunet. Plinius in Panegyrico Trajani cap. 29 :
Nec Novis Indictionibus pressi ad vetera tributa
deficiunt.Indiction, eadem acceptione. Lit. ann. 1372. tom. 5. Ordinat. reg. Franc. pag. 480. art. 9 :
Au roy seul et et pour le tout appartient de octroyer nouvelles Indictions
généraulx sus villes et sur pais. Libert. Lautrici et Forciarum ann. 1410. in
Reg. 165. Chartoph. reg. ch. 361 : Ordinat quod si contingeret aliquam fieri
Indictionem sive talliam, quod talis Indictio sive tallia imponatur et dividatur pro
capite sive testa. Taillia vel Indicio, in Libert. Ruthen. ann. 1371. tom. 5.
supra laudato pag. 411. art. 1. Stat. sabater. Carcass. ann. 1402. tom. 8. earumd. pag.
559. art. 4 : Si vero pro aliis causis et negociis levibus licitis et honestis, ubi
non esset Indicio, etc. Unde Indire, pro Tributum seu præstationem indicere, in Lit. reformat. in Occit. ann. 1389. ex Reg. 146. ch. 223 :
Maistre
Pierre Bayer donna conseil de faire, Indire et mettre sus le peuple plusieurs et
diverses subsides. Indire et imposer... taille, queste, etc. in Libert. villæ
d'Aigue-Perseann. 1374. ex Reg. 198. ch. 360.
ad
cavendum errorem, qui de temporibus forte oboriri poterat, institutus, ait Beda de
Ratione temp. cap. 48. Indictionum mentionem ante Constantini Mag. tempora non fieri
constat : quæ aliquot Constantii Imperat. primum, ac deinde subsequentium Augustorum
constitutionibus adscriptæ leguntur in Cod. Theod. quarum laterculum contexuit Jacobus
Gothofredus in Prolegomenis ad eumdem Codicem. Verum non una eademque est ubique
Indictionum ratio, cum diverse ab communi usu interdum attexantur : adeo ut aliæ ab anno
312. aliæ ab anno 313. 314. et 315. consurgant. Verbi gratia primus Consulatus Honorii N.
P. ann. 386. in Indictionem 15. rejicitur in leg. 8. de Indulgent. debitor. (11, 28.) qui
in 14. a Marcellino et in Chronico Alexandrino. Italicam, quæ consurgit ab ann. 312.
Orientalemab ann. 313.
Carthaginensem, seu
Proconsularem Africæab ann. 314. et
Africanæ diœceseosab ann. 315. at cur Indictionum initium non ubique idem fuerit, non aperit.
Constantinianam, ac proinde
Orientalema Consulatu Constantini III. et Licinii III. auspicatur Chronicon Alexandrinum, in quo hæc habentur pag. 656 :
Ἰνδικτιώνων Κωνσταντινιανῶν ἐντεῦθεν ἀρχἡ, ἰνδ.
ά, ἡ ὑπ. Κωνσταντίνου Αὐγούστου τὸ δ, καὶ Λικινίου τὸ γ`. Ubi pro Valentiacamin leg. 9. et 10. Cod. Th. de Indulgent. debitor. (11, 28.) quod sub Valente cucurrerit. Sed an Indictiones ante Constantini ævum obtinuerint, addubitatur, cum nulla harum occurrat mentio, etsi idem Chronicon Alexandrinum pag. 446.
indictionibus, seu functionibus tributariis manasse constans fere sit opinio, quod vox ipsa
fusionis, quæ
indictionitribuitur, omnino evincit, uti in hac voce observatum. Sed cur 15. annorum spatio
Indictionesfiniri placuerit, quove tempore id primum usurpari cœperit, cum multæ multorum conjecturæ sint, nulla satis probabilis affertur, inquit Petavius. Vide quæ in hanc rem congessit Baronius ann. 1312. n. 104. et seqq.
Constantinopolitanadicitur ; altera ab
Constantinianaet
Cæsarea: tertia denique quæ
Pontificiaseu
Romana, et a Kl. Januariis consurgit. Quartam addit Scaliger
Antiochenam, cujus initium esse ait a neomenia
Iiar, id est, Maii.
Constantinopolitana Indictio est, qua Imperatores Constantinopolitani utebantur, quaque semper utuntur Historiæ Byzant. Scriptores. Cujus quidem usus, si Scaligerum audimus, non est antiquior Imperio Justiniani, sub quo constat numeratam Indictionem a Kl. Septemb. ex Cedreno et Paulo Warnefrido lib. 2. cap. 25. Indictionis istius usum in Italia obtinuisse ostendunt præ cæteris Chartæ duæ apud Franciscum Mariam in Mathildi Comitissa lib. 3. pag. 105. et 108. quarum prior acta dicitur anno ab Incarnatione 1079. 15. Kal. Octob. Indict. 3. quæ erat secunda Romana : altera anno 1078. 6. Kal. Octob. Indict. 2. quæ erat 1. Romana.
Quinto die
Septembris, ingrediente Indictione
sub diem
Id. Augustarum, Symmacho et Boetio VV. CC. Consulibus, in fine Ind.
xv .Etsi a
septembri mense annus videatur incipere, sicut Indictionum præsentium usus ostendit,
etc. Ea vero indictio etiamnum obtinet apud Mediolanenses, ut colligere est ex
Statutis Mediolan. part. 1. cap. 109. die
Novembris primæ Indictionis, tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 241. hoc enim anno currebat 15. Indictio Romana. Eamdem quoque Indictionem Constantinopolitanam interdum adhibitam fuisse in Dalphinatu constat ex Computo anni 1333. quo currebat Indictio 1. Romana ; numeratur enim 2. Indictio die 5. Septembris ibid. pag. 277. Communis tamen usus illius provinciæ idem erat qui Romæ, uti probatur pag. 568.
Indictionisquæ ab
Constantinianamvocant : quam ab hac die cœptam ideo volunt, quod tum imperare cœperit ann. Chr. 307. Atque hujus usum Gallis et Britannis familiarem fuisse constat. De Britannis, testatur Beda lib. de Rat. temp. cap. 48. de Gallis præ cæteris Rabanus lib. de Computo cap. 66 :
Incipiunt autem Indictiones ab viii. Kl. Octobris,
ibidemque terminantur. Hariulphus lib. 3. Chr. Centul. cap. 1. Notetur,
inquit, descriptio, quia eodem quidem quo sanctissimus Angilbertus Abbas
obiit anno, sed non eadem Indictione, hic Hericus Abbatiæ Centulensi prælatus est :
siquidem mense Septembri die 24. Indictiones mutantur. Kalendarium MS. S.
Victoris Paris. : viii. Kal. Octob. incipiunt Dictiones.
(sic.) Præterea exauctorationem Ludovici Pii Imperat. anno
Incarnat. 833. Indict. 12. factam habent illius Acta, quo anno Indict. Missam S. Martini, solutum tradit auctor Vitæ ejusdem Ludovici. Sed et extremis sæculis eadem Indictio obtinuit. Exstant siquidem in 4. Regesto Memorialium Cameræ Paris. Acta hominii a Duce Britanniæ Regi Franciæ præstiti, quæ confecta dicuntur anno Domini 1366.
Indictione quinta secundum morem Franciæ,
mensis Decembris die decima tertia : quippe tum currebat Indictio Romana quarta.
Vide Sirmondum ad Concilium Parisiense IV. anno 573.Cæsareamvocant. Legi Chartam originalem Ottonis II. Imp.
datam 6. Kal. Octobr. an. Dominicæ Incarnationis 982. Indictione 11. anno vero
regni secundi Ottonis 22. Imperii autem 12. Exstat apud Chiffletium in Beatrice
Comitissa Cabilonensi pag. 113. Charta Henrici Imp. cum hac temporis nota : Datum
apud Bernum 5. Kal. Januarii, Indict. 13. anno Dominicæ Incarnationis 1224. anno regni
nostri 5. quippe anno 1224. putato a Kl. Jan. initio currebat indictio Romana
12. anno vero 1225. Ind. 13. Joannes de Janua : Nota, quod anni Domini renovantur
in Kalendis januarii, sive in Nativitate Domini. Sed Indictio renovatur in octava
Kalendas Octobris : et sic anni Domini præcedunt novem mensibus. Unde
versus : Mensibus hanc novem Domini præcursitat annus. Et si computas vel quæris
Indictionem a Nativitate usque ad octavas Kalendas Octobris, jungas tantum duos annos
annis Domini, et si quæris de ea ab octavo Kalendas Octobris, usque ad Nativitatem
Domini, jungas annos tres. Obtinuit etiam in Italia. Exstat quippe Charta
Mathildis Comitissæ apud Franciscum Mariam lib. 3. pag. 108. quæ descripta dicitur anno ab
Incarnatione millesimo septuagesimo octavo 6. Kal. Octob. Indictione secunda, quæ
scilicet biduo ante incœperat.Indictio Romana, seu
Pontificia, quando cœperit, non omnino constat. Nam ex Epistolis Gregorii M. Joannis VIII. et Gregorii VII. lib. 1. Epist. 29. 30. etc. Pontificia diplomata ac Epistolas Indictionibus more Græcorum, a prima ipsa
Septembris die inchoatis, subnotari, observare est : quod et astruunt Acta vetera Vaticana apud Baron. ann. 1154. Otto de Morena ann. 1158. etc. At Acta Alexandri III. PP. apud eumdem Baron. ann. 1158. videntur Indictionem a 1. Januarii exordiri, in quibus hæc habentur :
Acta sunt hæc omnia anno Dominicæ Incarnationis
millesimo centesimo sexagesimo quinto, Indictione tertia decima, undecimo Kal. Decembris
Pontificatus vero ipsius anno sexto. Ex quibus recte conficit Chiffletius in
Trenorchio pag. 253. Indictionum initia varie pro Scriptorum aut Notariorum arbitrio ea
tempestate tabulis adscripta : adeo ut aliquot in Gallia nostra confecta ab ipsius Caroli
Calvi ævo diplomata recenseat, in quibus Indictiones Pontificiæ seu Romanæ adscribuntur.
Consulto omittimus cætera, quæ de Indictionibus hic conferri possent, cum satis sit
indicasse, quæ ad Scriptorum et Tabularum ævi inferioris intelligentiam necessaria visa
sunt. Præstat tantum hoc loco rationem inveniendæ Indictionis Constantinopolitanæ inserere
ex recentiori Scriptore MS. Bibliothecæ Regiæ cod. 1024. qui inscribitur περὶ τῆς ψήφου τῆς πασχαλίας, cap. περὶ τῆς
ἰνδίκτου. Ἰστέον, ὅτι ἡ ἴνδικτος, ἥτις καλεῖται καὶ ἐπινέμησις, ἄρχεται ἀεὶ ἀπὸ τῆς
πρώτης τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός. ἀνέρχεται δὲ ἕως ἐτῶν δεκαπέντε καὶ πληροῦται, καὶ πάλιν
ὑποστρέφει, καὶ ἄρχετάι πρώτη. Ἐὰν δὲ οὐ γινώσκῃς τὴν ἴνδικτον ὁποία ἐστὶ, καὶ μέλλῃς
εὑρῆσαι αὐτὴν, κράτησον τὰ ἀπὸ κτίσεως κόσμου ἔτη, ἕως τοῦ ἐνεστῶτος. καὶ ὒφειλον αὐτὰ
ἐπὶ τῶν δεκαπέντε, καὶ τὰ ἔχοντα καταλειφθῆναι κάτωθεν τῶν δεκαπέντε, ἕστιν ἡ ϊνδικτος
ἤτοι ἡ ἐπινέμησις. εἰ δὲ οὐ μείνει τι, ἕστιν ἡ πεντεκαιδεκάτη. καὶ ἰδοὺ, πρός ὑπόδειξιν
ἔστω σοι οὕτως· εἰσὶ τὰ ἀπὸ κτίσεως κόσμου ἔτη ἕως τοῦ ἐνεστῶτος ͵στχϟα. ὕφειλον οὖν
ταῦτα ἑπὶ τῶν δεκαπέντε οὕτως· ιε υ = ϛʹ ιε μ = χʹ ιε ϛ = ϟʹ καὶ ὑπελείφθη ἕν. ἰδοὺ οὖν,
πρώτη ἴνδικτος ἐστίν.
Fuit vero prima
inventa ista Indictio, sive factum fuit istud præceptum a Cæsare Augusto tribus annis,
antequam Dominus nasceretur de Virgine, et propter hoc divisis annis Domini per
quindenas, si quid a quindenis supererit, ei quod supererit, debent addi tres, et quot
fuerint illi anni qui supererunt a quindenis cum dictis additis tribus, tanta erit
Indictio, in hoc exemplo, Ponamus enim, quod anni Domini sunt 61. divide 61. per
quindenas, superest unus. Illi anno adde tres, et ita faciunt 4. et ita erit quarta
Indictio. Sed si nihil a quindenis supererit, nihilominus adde tres, et erit Indictio
tertia. Sed si ab omnibus quindenis supererunt 13. adde illis 13. et tres, et ita
faciunt 16. de illis 16. trahe unam quindenam, supererit unus, et ita prima erit
Indictio. Unde versus : Si tribus adjunctis Domini diviseris annos
Per ter quinque solet indictio certa manere.
Prostant præterea hi in eamd. sententiam versus :
Si per quindenos Domini diviseris annos,
His tribus adjunctis, Indictio certa patebit ;
Si nihil excedit, quindena Indictio currit.
Aliter concepti leguntur apud Joan. de Janua :
Si tribus adjunctis domini diviseris annos
Per ter quinque datur Indictio certificata ;
Si nihil excrescit quindena Indictio currit.
Art de vérifier les datestom. 1. edit. octon. form. pag. 36. ubi monetur duodecimo seculo interdum non solum annum indictionis quindenæ, sed numerum etiam indictionis notari in chartis,
ut Indictionis 79. anno 5.
Omnia bona corporalia et incorporalia cum omnibus pertinentiis quæ prædicti
Episcopus et Ecclesia... jure institutionis, legatorum, relictorum, mortuariorum,
Indictionis pro Anima, donationis, emtionis, permutationis, aut alio quocumque nomine...
hactenus adepti sunt.Exitur ad processionem,
venitur ad statutam Indictionem ; hoc est, ad locum indictum et designatum,
medio itinere inter Ambianorum urbem et Corbeiam, ad quem processionaliter cum sacris
reliquiis Ambianenses et Corbeienses convenire consueverant octavis Rogationum. Hic locus hodieque
Indictumdicitur, vernacule
Lendict, teste Mabillonio.
Et
postea fecit nobis Indictionem, præcipiens presbyteris totius Creoniæ, ut locum nostrum
annuatim visitarent cum processionibus suis. Vide Indictum
3.Literæ de credentia, ut vult P. Hugo ubi de Prima scrib. orig. pag. 199. laudatus tom. 1. novi Tract. diplom. pag. 333. Vide Sacra 1. et in Credentia 3.