iusta
justa, ōrum, v. iustus, B. 2.
iūstā, s. iūxtā ➳ .
See: jousta
See: justa
See: justia
- 1. het passende, formaliteiten [militaria; ludorum];
- 2. laatste eer bij begrafenissen [funebria]; ➤ -a facere alci iem. de laatste eer bewijzen;
- 3. dodenoffer, begrafenisplechtigheid.
justa, orum. n.
出殯。合理者。— ei facere 與出喪。— hospitalia 留客之理。— operum 宜錢之工。Praebere justa 給工錢。Reddere justa 盡本分。
Suggest a Translation
See an image
出殯。合理者。— ei facere 與出喪。— hospitalia 留客之理。— operum 宜錢之工。Praebere justa 給工錢。Reddere justa 盡本分。
Suggest a Translation
See an image
Tentavere primo Regii proludium pugnæ
facere, quod Justam vocant, quia tali arte erant periti. Vocabuli etymon quidam
accersunt a voce Latina Juxta, et Gallica,
Jouxte, i. prope, quod non eminus, ut in præliis, uti vocant, campalibus, sed cominus lanceis aut ensibus res geratur.
Justaduo solum, ut mox dicitur, aut pauci utrinque pares numero decertarent, Carolus de Aquino
Justampotius dictam putat a
Justo, id est, pari congredientium numero, cum paribus item armis, quam a
juxtaadverbio. Livius lib. 26. cap. 51 :
Sudibus inter se in modum Justæ pugnæ concurrentes. Tassus
Jerus. Cant. 6.
Ma vada innanzi a Giusta pugna ei solo,
Tu lunge alquanto a lui ritien stuolo.
Plura vide apud eumdem de Aquino in Lex. Mil.Justaa torneamento, quemadmodum species a genere. Torneamentum enim, universim dicebatur omnis ludicra decursio militaris :
Torneamentum, plurium et turmatim congredientium,
Justasingulare erat certamen. Unde recte Niceph. Gregoras lib. 10. dixit
Justamquam voce Græcobarbara, ut et Jo. Cantacuzenus,
Justamprogrediebantur. Joannes Monachus Majoris-Monasterii lib. 1. Hist. Gaufredi Ducis tradit, Normannos, cum a Britonibus in quodam torneamento victi et deleti essent,
confusione inopinata dejectos, singulare
certamen Britonibus proposuisse. Hinc apud Monachum Moliensem in suo
Miserere:
Gagner Joustes au Tournoy.
Non semper tamen in solis torneamentisJustæfiebant, quandoque enim absque iis indicebantur. Has appellat Historia Burcicaldi :
Joustes à tous venans, grandes, et plenieres. Vide Froissart.
2. vol. cap. 154.Justisprimum decertabant, Fæcialibus, vel Heraldis aliisque armorum, uti vocabant, officialibus,
elmumsuum, seu cassidem donativi vice conferre debebant, nisi prius in torneamentis idipsum præstitissent. Inde nata illa solennis sententia, Ensem lanceam, non vero lanceam ensem immunem facere. Miles enim si in
Justacassidem Fæciali contulerat, non propterea ab eadem rursum in torneamento donanda immunis erat. Tractatus MS. de Torneamentis :
Item pour les
nobles qui tournoient, s'ils n'ont autrefois tournoié, donnent leurs heaumes aux
officiers d'armes, ores qu'ils ont autrefois Jousté ; car la lance ne peut affranchir
l'espée, et l'espée affranchit la lance. Mais il est à noter, si un noble homme
tournoie, et qu'il ait payé son heaume il est affranchi du heaume de la Jouste ; mais le
heaume de la jouste ne peut affranchir celui du tournoy. Hinc colligitur in
Torneamentisdimicare longe fuisse honorabilius, quam in
Justis, etsi in
Justisdimicarent etiam, qui in
Torneamentisdimicabant ; præterea lanceam eorum proprie fuisse, qui in singularibus certaminibus decertabant ; gladium vero eorum, qui in torneamentis.
Astiludere vel Jostare sub pœna amissionis equorum et alia graviori etiam
vetat Humbertus II. Dalphinus tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 347.Contra illos qui faciunt Justas in Monasteriis : Item præcipimus omnibus
Judicibus et Advocatis litteratis, ne conveniant vel intersint alicui Justæ quæ fit
vel fiat in monasteriis vel grangiis Religiosorum.Facientes Jostras et hastiludia, etc. Hist. Cortus.
eod. tom. col. 865 : Facta sunt hastiludia, Jostræ, tornearia, etc.Quidam ad torneandum et Justandum..... in proximo sunt venturi.Forjouster, inter alios in ejusmodi pugna eminere, superare. Tract. MS. de Torneam. :
Et qui de
dehors Forjoustera, aura au gré et au vouloir d'amours un très noble et riche
diamant. Christ. Pisana in Carolo V. part. 2. cap. 12 : Jehan duc de
Berry... en sa juenece hanta les armes et fut à maint fait d'armes en Guienne,... fu
moult bel jousteur, dont ou temps qu'il estoit en Angleterre, avec son pere le roy
Jehan, y Forjousta les Joustes par pluseurs foiz et aussi en France. Le Roman
du Dit du Chevalier:
Enfin de saison au printemps
Se traist où on alloit jouster,
Et faisoit des festes crier,
Desquelles le plus Forjoustoit,
Ou si vassaument s'y portoit
Qu'il en estoit boine nouvelle.
Justa mensura, quantum cuique sufficit potus subministrans ;
Justo, Occitanis. Ugutio :
Olla vel ulla, mensura
parum minor quam Justa. Lanfrancus in Decretis pro Ordine S. Benedicti cap. 8 :
Ad Cellarii ministerium pertinet, omnia vasa cellarii et coquinæ, et scyphos et
Justas, et cætera vasa refectorii, etc. Tabularium Episc. Paris. ex Bibl.
Puteana : Hæc sunt vasa quæ emit D. Willelmus Episcopus Paris. ante portationem
suam .... Justa una quæ continet 3. marcas. Monasticum Anglic. tom. 1. pag.
149 : Percipiet etiam quilibet Fratrum.... cotidie duas Justas de cervisia.
Justam (dedit) et cantarum, vasa scilicet purissimo
argento conflatilia, sculpta mirifice.Justa vini, in Tabulario Vindocin. Thuani Ch. 28. fol. 276. in Charta Nicolai Archiep. Messanensis ann. 1178. apud Rocchum Pirrum pag. 319. et in alia Rogerii Comitis Siciliæ ann. 1092. in Episc. Catan. pag. 15.
Insta vini.
Justa cervisiæ, in Chron. Gemblac. Abbat. pag. 534.
de la FontaineArgentarii Regii ann. 1350.
c. d'orfaverie:
Pour
solder et mettre 5. tiroirs à quatre grans Justes, et quatre pintes d'argent.
Historia Prioratus Wigmorensis in agro Herefordensi in Anglia : Et il dona adonks
à l'Evesk une Juste d'argent, pleine de pyement, laquelle il receust par graunt
don. :
Es vous illeuc un Damoisel
Une Juste sous son mantel,
Mort est son pere nouvellement,
Relever vout son tenement.
Sa Juste estoit moult bonne et chiere,
Tout estoit d'or noblement faite,
Cil qui la tint, l'a avant traite,
A present au Duc la tendi, etc.
Adde Librum Ordinis S. Victoris Parisiensis MS. cap. 12. 17. Guigonem II.
Priorem Cartusiens. in Statutis ejusdem Ordinis cap. 28. § 5. cap. 57. § 4. Statut.
antiq. 2. part. cap. 13. § 30. part. 3. cap. 10. § 16. et Consuetud. Nancaii in
Biturigib. art. 20. apud Thomasserium. Giuste. Comput. MS. ann. 1244 :
De
quadam Justa ad aquam, pro domino comite, etc. Lit. remiss. ann. 1393. in Reg.
147. Chartoph. reg. ch. 123 : L'exposant lui mandoit qu'il alast parler à lui et
qu'il lui portast deux Giustes de vin en l'ostel de Gervaise Sejourné. Rursum
occurrit in aliis ann. 1395. ex Reg. 149. ch. 80. Aliæ ann. 1416. in Reg. 169. ch. 223 :
Une Juste ou pinte d'estain. Trois pichiers ou Justes d'argent, six tasses
d'argent pesant chacune sept marcs et demi, in aliis ann. 1457. ex Reg. 187. ch.
69. Hinc dimin. Justelette, in Lit. remiss. ann. 1404. ex Reg. 159. ch. 105 :
Un vaissel, appellé Justelette, qui estoit d'estain à quoy l'en boit
cervoise. Neque aliud est Joye, si tamen
Justelegendum non est, in Arest. ann. 1365. 24. Jan. in vol. 5. arestor. parlam. Paris. :
Quartam vini, quæ
Joye in Suessionensi ecclesia nuncupatur,... ipse Chapus... receperat certa die ad hoc
solvendum statuta. Vide infra Justetus et Juta.Dominica in Quinquagesima (habemus in
refectorio) Justas demesurales de vino puro... in octabis Paschæ x.
ova et Justas demesurales de vino puro. Iterum atque iterum memoratur ibi
Justa demesuralis: quæ videtur esse vas vinarium capiens consuetam statutamque Monacho vini mensuram ; cui id unum additur in festis paulo solemnioribus, ut
Justa demesuralissit de vino puro ; at in festis majoribus maximeque solemnibus mensura vini dabatur tertia parte major solita : sic intelligo
Justam tertieramde qua non semel in iisdem Consuetudinibus :
In die Epiphaniæ... Justas tertieyras de puro
vino... in Resurrectione Domini... Justas tercieyras et cornutas... in die
Pentecostes... Justas tercieyras, etc.Gauthiercap.
Ipsum ratam habuisse quam fecerat
donationem trium Justarum frumenti.Juxtapræpositione, frequenter legi in veteribus Instrumentis observat Baluzius tom. 2. Capitul. col. 986.
Justaut in Cartul. Magalon. (Rev. Soc. Sav. 1873. p. 417) :
Idrias seu
Justas stagneas.... ydrie seu Juste .
Invenies in Gloss. des Emauxa Léon de Laborde compilato, multa ex gallicis scriptoribus excerpta sub voce
Juste.