literae
Lettresusurpamus. Julius Firmicus lib. 4. cap. 5 :
Si vero per noctem a Sole defluens Luna ad
Mercurium feratur, faciet Publicos vel Tabelliones, et qui his Literis quærant vitæ
subsidia. Ita etiam usurpant interdum JC. Instit. lib. 3. tit. 22. Julianus
Antecessor Nov. 66. l. 19. C. de Fide instrum. (4, 21.) sed et Cicero Orat. pro Flacco,
etc.Literæ non abolitæ non cancellatæ, nec aliqua sui parte
viciatæ, in Charta ann. 1225. tom. 1. Chartul. S. Vandreg. pag. 939. Similes formulæ
passim occurrunt alibi. Vide Cancellare.Litteras fortiores, agravatorias, et reagravatorias, contra ipsum dominum
abbatem excommunicatum, etiam in divinis, ut dicitur, se immiscentem,
meruerit obtinere. Vide Aggravatio.Hæc commutatio facta fuit anno dominicæ incarnationis 1218. anno decem novenalis
cicli 3. indict. 6. F. Annuali Littera, epactis 22. concurrentibus 7. G. littera
dominicali, etc. Adde ibid. num. 904. ann. 1219. Hæc nota chronica, scribit
Neugartus, in diplomatibus alias inusitata, litteram martyrologii denotat, quæ per
integrum annum decurrit, ac lunam designat, ante diem currentem in lectione martyrologii
exprimendam. Videatur dissertatio Martyrol. Roman. præmissa.Executor præfatus dictas Litteras Apostolicas extracto pileo reverenter exequi
recepit et earum præsentationem admisit.Aut in quibusdam scriptis de Litera Beneventana, quæ a
paucis legi poterant. Inventar. MS. thes. Sedis Apost. ann. 1295 : Item
quidam liber antiquus de Littera Beneventana.
Formædicebant, non multum dissimilis. Acta MSS. Inquisit. Carcass. ann. 1308. fol. 64. r°. :
Ostenderunt mihi quemdam librum valde pulcrum et cum obtima Littera Bononiensi et
perobtime illuminatum de adhurio et minone (sic) ubi erant Evangelia in
Romancio et Epistolæ beati Pauli. Inventar. bonor. Joan. ducis Bitur. ann. 1416.
fol. 52. r°. ex Cam. Comput. Paris. : Item un tres bel décret escript de Lettre
Boulonnoise.
Cambiare, deduci a
cambiales, quibus pecunia
versatilisquodammodo, variis in locis plus minus dissitis, jubetur persolvi.
Canonicæ Literæ.
Lineandi
et Capitulares Litteras rite creandi præ omnibus gnarus. Vide
Linea 2.Citatoriales, Quibus quis in jus citatur. Ordinatio Comitis Provinciæ super officio Tabellionum ann. 1254. e MS. D.
Brunetfol. 60 :
Item de
Literis citatoriis, vel pro debito exhigendo, seu de aliis litteris cum sigillo, 111.
den. Vide Citatio.Compulsoriæ, Gall.
Confessionis. Vide Confessoriæ Literæ.
Credentiales, Gall.
Item un
livre des trois Maries et de leur sainte lignée, escript en François de Lettre de
court. Lit. remiss. ann. 1457. in Reg. 87. Chartoph. reg. ch. 274 : Ung
petit livre escript en Lettre de Court, ouquel sont contenu vigilles, les sept psalmes
et plusieurs oroisons.laterculum septizoniiappellantur, A. B. C. D. E. F. G. quæ quotannis mutantur ordine retrogrado, G. F. E. D. C. B. A. etc. Vide Canones Isagogicos Scaligeri pag. 181. et Compotistas.
Paratum me obtuli ipsas dominicales Literas et omnia contenta in eis exequi,
facere et adimplere.Communicatoriæ, in Addit. 4. ad Capitular. cap. 36. ex Concilio Arelat. I. can. 7. Vide DIMISSORIAE-1.
Icellui Pierrot fist citer en la court de Cambray
ledit Gilet, contre lequel Pierrot ledit Gilet prist Lettres expettatoires, et le fist
citer à veoir tauxer les despens à certain jour.formapingebatur, quo præsertim utebantur
Item unum bonum
breviarium et pulcrum, notatum, ad usum Parisiensis ecclesiæ, scriptum in pergameno
abortivo de Littera Formæ. Aliud ann. 1492. ibid. : Item ung collectaire
par cayers, escrit en parchemin, Lettre de forme. Inventar. bonor. Joan. ducis
Bitur. ann. 1416. fol. 52. r°. ex Cam. Comput. Paris. : Item une très belle Bible
en François, escripte de Lettre de fourme.Canonicæ, in Epistola Teutgaudi Trevirens. Archiepiscopi apud Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 155. Vide Formatæ.
Capetianamvocant Auctores novi Tract. diplom. t. 3. pag. 323. Inventar. bonor. Joan. ducis Bitur. fol. 52. r°. ex Cam. Comput. Paris. :
Item une autre Bible en François, escripte de Lettre Françoise.Toletana, apud Rodericum Toletanum lib. 6. Hist. Hisp. cap. 25. 30. quam Gulfilas Gothorum Episcopus adinvenit, ut auctor est Jornandes de Reb. Getic. Isidorus in Chronico :
Gulfilas eorum Episcopus Gothicas Literas adinvenit, et
Scripturas sacras in eandem linguam convertit. Hac Hispani usi sunt, donec
abrogata est a Bernardo Toletano Primate in Concilio Toletano æræ 1117. in quo statutum ut
Litteris Gallicisuterentur. Literam porro Gothicam eamdem esse cum Runica pluribus contendit Olaus Wormius lib. de Literatura Runica.
Lesquelz alerent en la ville d'Arcueil près de Paris, pour querir
une Lettre de héritage, qui appartenoit audit Hemon le Bouquaut, pour cause de une piece
de vigne, que icellui Hemon avoit achetée, afin que icelle Lettre feust enregistrée en
papier et registre d'icelle ville d'Arcueil où ledit contrat de vendition avoit esté
fait.Item ung autre pontifical de Ordinibus en petit volume, escrit en parchemin
Lettre d'impression.Quod secundum stilum dictæ curiæ (Viennesii) consueverunt concedi
Litteræ judiciales, querelosæ et etiam compulsoriæ, tam super legatis testatorum, quam
super testamentis.Ad impetrandum in
audientia domini papæ privilegia et indulgentias et Litteras, tam simplices quam
legendas, gratiam et justitiam continentes, etc. Occurrit passim in iisdem
Formulis. An Legenda
Simplexprivatam ?
Minutissimæ, Rotundæ, Ejusd. formæ cum
Uncialibus, sed non ejusdem magnitudinis. Vide Mabillonium lib. 1. de Re Diplom. cap. 11. num. 4.
Monitorialis, Qua aliquid a judice injungitur sub certis subsequentibus pœnis. Proces. ann. 1448. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. pag. 273. col. 1 :
Ipse
dominus abbas legitime et canonice monitus fuerit, ut sub pœna excommunicationis infra
certum competentem ac perhemptorium terminum, in aliis nostris Litteris monitorialibus
specifficatum, solvere haberet, etc. Litteræ monitoriæ, eodem sensu in Comput.
ann. 1479. ibid. pag. 342. col. 1. Pro Literis vero judicis ecclesiastici, quibus fideles
sub pœna excommunicationis, ut crimen ipsis notum patefaciant, monentur, occurrit passim.Præceptoriæ, Exsecutoriæ, Compulsoriæ, Varia et successiva Rom. Pontificum mandata, quibus collatores ad conferenda certis ac designatis personis beneficia compellebant. Vide Executoriæ Litteræ.
nisiin iis literis contenta adimpleverit, pœnis jure statutis subjaceat. Statuta Eccl. Æduensis ann. 1468. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 515 :
Monitiones, confessiones, et obligationes seu Literæ de nisi, quæ
certum diem habent, ea possint executioni demandari. Ordinamus igitur quod cum prædictæ
Literæ de Nisi, seu obligationes sub curia nostra receptæ, adjudicationes, monitionesque
per curiam nostram declaratæ fuerint, infra sex menses a die ibi designato et effluxo
executioni demandentur absque difficultate quacumque. Vide in Nisi.Presentemque kartam et aliam huic consimilem, sigilli sui impressione
signari curavit, et Obtruncatis ad cauthelam in fine Litteris unam suis fratribus,
alteram L. commendavit.paganivocabantur, spectant ; vel etiam Litteræ quibus servi glebæ,
pagensesdicti, manumittuntur. Ludewig. tom. 4. Reliq. MSS. pag. 250 :
Donatio Henrici Regis qua confirmat Literas
Paganicas Julii et Neronis Cæsarum et concedit advocatiam Episcopatus Juvaviensis et
Laureacensis Ernesto Marchioni anno 1058.Prædictis oratoribus salvum conductum et Literam passus dedit (Regina
Aragonum.) Apertæ, et in totam papyri vel pergameni latitudinem expansæ, quæ
Clausisopponebantur, cum istæ
sigillopublico, hæ
sigilloquod
Secretivocabant, sigillarentur : vulgo
Litteras patentes et pendentespostulat ad reddendum depositum.
Firmius et Scripto firmat nova pacta patenti.
Et lib. 9 :
Cui cum firmasset per Scripta patentia pactum.
Litteræ patentes semper sic
incipiunt Latine : Karolus D. G. Fr. rex. Notum facimus universis, tam præsentibus quam
futuris, etc. De patentibus Litteris, aliquæ vocantur, Cartæ, Gallice Chartres, quæ
sigillantur in cera viridi et filis sericeis ; et hæc fiunt ad perpetuitatem. Aliæ sunt
Litteræ, quæ sigillantur in cera alba et cauda duplici ; et hoc fit quando materia, de
qua fiunt illæ Litteræ, est ad vitam, ut donationes officiorum vel similia : et
incipiunt, Karolus, etc. Universis præsentibus Litteras inspecturis, salutem. Aliæ sunt
Litteræ, quæ sigillantur etiam in cera alba et simplici cauda ; et istæ fiunt de
singularibus et particularibus negotiis singulorum, non ad vitam, sed ad tempus. Fiunt
etiam quandoque aliæ Litteræ, quæ nec vocantur clausæ nec apertæ ; sed vocantur le Seau
plaqué ; et fit hoc in retenutis, quando rex aliquem in notarium, vel in servientem
armorum, vel alium servientem in hospitio suo retinet.Cujus confirmationi sargumentum per apertas nobis Literas significare
dignemini. Gregorius VII. PP. lib. 2. Epist. 10 : Has autem Literas idcirco
aperte sigillari præcipimus, ut certiorem vobis auctoritatem præberemus.Communicatoriæin Capitulari 6. ann. 806. cap. 12.
placetadscribitur, ut petitio vim habeat. Vide Placetum.
Libellus Pœnitentiæ. Vide in Pœnitentes.
Venerabilis frater noster Laudunensis episcopus
gravem nobis obtulit quæstionem, quod Cum Remense capitulum nuper postulasset ab eo, ut
pro reparanda ecclesia Remensi eis per Laudunensem diocesim Litteras prædicationis
concederet, unum annum indulgentiæ continentes, expresso quod eorum nuncii per totam
ipsam diocesim cum processione reciperentur a clero et populo, et dies adventus eorum
tanquam Dominicus haberetur, et cum venirent ad locum interdicto suppositum, divina
libere celebrarentur ibidem, quamdiu ibi essent, et statuerentur pro ipsius Ecclesiæ
opere confraria. Et idem episcopus attendens hæc manifeste obviare statuto Concilii
generalis, eis ejusmodi litteras denegasset, ac benigne eis obtulisset litteras
competentes, illis eas recipere contemnentibus, etc. Vide in Reliquiæ
1.Habacucad ann. 1513. fol. 191. v° :
Lesquels archevesques et évesques non vollans desroguier
ne aller au contraire desdits priviléges et exemption, ont baillié par plusieurs et
diverses fois soubz leurs seaulx Lettres de non préjudice.Nous veismes unes Lettres de purge saines et entieres, etc.Cum esset vir nobilis genere et delicatus in sæculo, optime
Literis et maxime Quadrivialibus institutus.Ordinamus ad ejusdem conventus humilem et supplicem requisitionem de Litera
Rationis consueta sive confirmata conventui, quod fiant duæ scripturæ similes per
alphabetum divisæ.dicuntur Procuratoriæ, quod constituens
procuratorem semper adjicit in fine quod quicquid procurator fecerit super causa ad quam
dantur, habebit Ratum et gratum ; ut in ca. cum dilectus de relig. domi. in Gloss.
(Dtal. lib. 3. tit. 36. cap. 8.)Ansoldus abbas Compendiensis
ecclesiæ et Gislebertus prior et Richardus subprior Litteras de rato pro toto capitulo
exhibentes, etc.placeti, Cui
placetadscribitur. Lit. remiss. ann. 1482. in Reg. 209. Chartoph. reg. ch. 254 :
Le suppliant demourant en
nostre ville d'Abbeville... fut cité.... pour comparoir devant l'official de Beauvais,
par vertu des Lettres de regard ou placet données de l'official d'Amiens.Sunt aliqui secretarii, qui dicunt quod rex neminem salutat in fine
Litterarum, præter papam, imperatorem et aliquos reges ; hoc est, quod non ponitur in
fine litterarum illa clausula : Notre Seigneur vous ait en sa garde. Sed per
multos antiquos vidi contrarium ; videlicet quod in litteris cardinalibus directis in
fine semper ponitur illa clausula : Tres-cher et féal ami, nostre Seigneur vous ait
en sa garde . In cauda autem pro suprascriptione ponitur sic : A nostre très-cher et
féal ami le Cardinal de la Tour ; vel si sit de genere regis sic debet dici : A
nostre tres-cher et féal cousin le Cardinal, etc .Dictus dominus dux
(Bitur.) debebat atque tenebatur tradere et deliberare dicto dom. comiti
(Venthadorensi) Litteras remissionis seu indulgentiæ sive de
pardonnance.Reverentiales, Eædem quæ
Dimissoriæ.
Litteras dimissorias seu
Reverendas, ut aliqui vocant, in Conc. Trid. cap. 10. de Reform. sess. 7. Vide
Bernardin. Ferrar. lib. 1. cap. 8.Rogamusiis inseri solito. Statuta Eccl. Æduensis ann. 1468. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 510 :
Omnibus et singulis Ecclesiarum
rectoribus civitatis et diœcesis auctoritate dicti D. Cardinalis Æduensis Episcopi
inhibetur, ne aliquas Literas de Rogamus, aut quascumque alias litteras extranei judicis
exsequi præsumant absque ipsius D. Card. Episcopi aut Vicariorum seu Officialis ejus
speciali mandato.Uncialis, sed minoris magnitudinis. Inventar. ann. 1492. ad calcem Necrol. eccl. Paris. Ms. :
Item ung petit journal, escrit en
parchemin Lettre ronde. Consule Mabill. ibid.Et in qua ipse domnus Paldolfus Princeps per Literas rubeas
roborato erat, et ab anulis ipsorum principum de intus et foris in cera sigillato
erat.Jam vero Canopi
quis enumeret superstitiosa flagitia ? Ubi prætextu Sacerdotalium Litterarum, (ita enim
appellant antiquas Ægyptiorum literas) magicæ artis erat pene publica schola.Abbatissa S.
Nicholai de Barro super Albam Literas seu epistolas salutationis vel aliter cuidam certo
homini, tunc temporis de parte hostium nostrorum existenti, dicebatur
scripsisse. Vide Salutatoriæ Epistolæ.Lettres de sanc, Quibus fit gratia iis qui sanguinem fuderint, in Literis ann. 1359. tom. 3. Ordinat. Reg. pag. 388.
Scabinisseu Consulibus, in Literis ann. 1376. apud Knyppenbergum Hist. Eccl. Ducatus Geldriæ pag. 104.
Quarum celebratione factum
est, quod dixi, ut nullus eum possit vincire. Interea Comes, qui eum tenebat, mirari et
interrogare cœpit, quare ligari non posset, an vero Literas solutorias, de quibus fabulæ
ferunt, apud se haberet.Hoc autem provideant (notarii) quod translata
prædicta faciant per competentem abreviaturam, et non de Litera nimis sparsa.In dicta tamen appellationis causa, prætextu quarumdam Litterarum status,
etc. Litteris graciis (l. gratiæ) vel aliis... super statu vel
respectu, in Lit. ann. 1382. tom. 6. earumd. Ordinat. pag. 663.Barbatæopponitur, id est Characteri variis acuminibus quasi pilis instructo. Bulla Gregor. PP. IX. ann. 1228. laudata tom. 2. novi Tract. diplom. pag. 86. inter notas :
Easdemque, causa discretionis, tonsis Literis exarari jussit.Lesquels assises et usages et costumes
estoient escris chascun an par soy de grans Lettres tournées.
Item un petit livre en papier, escript de Lettre
de Gascoigne.Officialis Ebroicensis... Notum facimus quod nos vidimus, tenuimus et legimus
Litteras de vidisse nobilis viri dom. Roberti d'Estouteville, etc.Cubitales, Grandes, Quadratæ,
Habeant qui
volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel
uncialibus, ut vulgo aiunt, Literis, onera magis exarata quam codices. Lupus
Ferrariensis Scriptor regius Bertrandus dicitur
antiquarum literarum duntaxat earum, quæ maxime sunt, et Unciales a quibusdam vocari
existimantur, habere mensuram descriptam. Itaque si penes vos est, mittile mihi eam per
hunc, quæso, pictorem, cum redierit. Ita porro appellantur, quod unciæ, quæ pars
est 12. pedis, altitudinem habeant.Item quod Litteras
seu summas Facultatum prædictarum per se ipsius non emet nec retinebit pro pretio
quocumque, sub prætextu aut colore petiarium de ipsis faciendarum, aut quovis alio
quæsito colore.