mappula
mappŭla, ae, f. dim. [mappa],
- a small napkin (late Lat.): mappulam apponere, Hier. Ep. 108, 28 (al. matulam).
mappula, ae, f. (Demin. v. mappa), ein kleines Vortuch, eine kleine Serviette, Hieron. epist. 128, 27.
dimittimus stramina frugum ‥ botas, pelves, mapulam
hi vero pitacia, alii mapulas in sacro illo fonte sanguinis ‥ tinxerunt
mappula portando cunctus [? l. cunctas ] domini tegat escas
scamnum modicum mapula tectum
nullus cultellum mapula tergat
digitos lingerent sapientes, ut dum quid inherebat, lingua potius lambente absumeretur quam ~a extergeretur
facitergium, togilla, mappa, ~a
sorde pedes tactos dominantis dum lavat ullus / stent famuli genibus, lotos mox mappula tergat
mappula candoris nivei rapit omnibus horis / quicquid sudoris fluit ex te sive cruoris
qui in area comedent, sine mapula et mensa comedant
a burdecloth , discus, gausipe, mappa, mantile, manitergium, mensale, ~a
unam ~am, A.a table clothe
incolis vero alia curantibus flamma lichinum usque ad ~am altaris absumpsit
~as quibus digiti sacerdotis post communionem terguntur ‥ lavare debent
mappŭla, æ, f. (mappa), petite serviette : Hier. Ep. 128, 27.
Mouchoir. Kero Monachus :
Mappula, Duvahila, id est, togilla; nostris,
Touaille. Alcuinus de Officiis Eccles. cap. 39 :
Mappula, quæ in sinistra
parte gestatur, qua pituitam oculorum detergimus, dicitur et manipulus. Occurrit
hac notione in Regulis S. Benedicti cap. 55. et S. Fructuosi cap. 4. apud Ardonem in Vita
S. Benedicti Abbatis Anianensis n. 35. Victorem PP. lib. 3. Dial. in Chronico Farfensis
Monast. pag. 661. etc.Mappulas
linteum de
zona pendens ad tergendas manus.Accepi ab eis pretium libras iv.
denariorum novemque modios frumenti ac vini, Mappulam valde bonam ac scyphos ad aquam in
manibus fundendam adeo optimos. Ubi perperam editum : Novemque modios
frumenti, ac vini Mappulam valde bonam, ac si esset certa vini mensura.De Gera camsiles iii. ad
Mappulas faciendas longitudines ulnarum xiii. latitudinem trium.Monachi in Monasteriis
palliis semper utantur,.... sane si quis pallium non habet, humeris Mappulam superponat.
Ex
quibus (schedulis) adsuetus aliquoties serenissimus Imperator Mapulam
manicasque ejus palpans reperiebat, repertasque legebat.Illud autem, quod pro utendis a Clero vestro Mappulis scripsistis, a nostris est
Clericis fortiter obviatum, dicentibus nulli hoc unquam alii cuilibet Ecclesiæ concessum
fuisse,... sed nos servantes honorem fraternitatis tuæ, licet contra voluntatem
antedicti Cleri nostri, tamen primis Diaconibus vestris, quos nobis quidem testificati
sunt etiam ante eis usos fuisse, in obsequio duntaxat tuo Mappulis uti permittimus ;
alio autem tempore, vel alias personas hoc agere vehementissime prohibemus.
Epistola vero sequens, quæ est Joannis Ravennatis Episcopi, satis indicat in
processionibus iis potissimum Clericos usos, quæ vel cum summo Pontifice, vel in ejus
obsequium aut ejus Apocrisiarii fiebant : Quia quoties ad Episcopatus ordinationem,
seu Responsi, Sacerdotes vel Levitæ Ravennatis Ecclesiæ Romam venerunt, omnes in oculis
decessorum vestrorum cum Mappulis sine aliqua reprehensione procedebant : quare etiam eo
tempore, quo istic a prædecessore vestro peccator ordinatus sum, cuncti Presbyteri et
Diaconi mei in obsequium Domini Papæ mecum procedentes usi sunt.
Sanctissimus tamen Pontifex concessit, ut Ravennatis Episcopi diaconi
Mappulis uterentur, quando cum Episcopo procedebant, et ejus obsequii gratia, non
alias.Mappulatoset
Planetatos, cum summo Pontifice
ad stationesprocessisse testatur Joannes Diacon. lib. 2. Vitæ S. Gregorii M. cap. 43 :
Cumque magi ex planetatorum
Mappulatorumque processionibus magnum Pontificem cognovissent, etc. Verum hisce
locis mappasnon esse manipulos, sed candida equorum strata conjicit Laurentius Lantmeterus lib. 1. de Veste Clericor. cap. 18. quod sane firmare videtur Anastasius in Constantino PP. :
Pontifex autem et ejus primates cum scllaribus Imperialibus,
sellis, et frenis inauratis, simul et Mappulis ingressi sunt civitatem (CP.)
Vide quæ supra annotamus de Mappulis, seu umbraculis summi Pontificis.
Promoti
clerici seculares statim, ut diximus, utuntur rocheto et capello, ab extra panno nigro,
ab intus serico viridi cooperto, cum cordulis et Mapulis viridibus. Ibid. fol.
51 : Pileum ab extra nigro panno, ab intus serico cum cordulis et Mappulis cœlestis
coloris.tornamentis, uti consueverant. MS. :
Et sont bien covert lor cheval
De covertures de cendal,
Li uns est tresqu'a terre blans,
Li autres plus vermeil que sang.
id est, parva mappa. Durandus lib. 3. Ration. cap. 6. num. 3.
Manipuluset
Phanodicitur. Alcuinus loco citato :
Mappula, quæ in sinistra parte gestatur..... dicitur et manipulus.
Honorius Augustod. lib. 1. cap. 208 : Ad extremum Sacerdos fanonem in sinistrum
brachium ponit, qui et Mappula et sudarium vocatur, per quod olim sudor et narium sordes
extergebantur. Ordo Romanus : Subdiaconus regionarius porrigit ei
(Papæ) Mappulam. Infra : Subdiaconis vero sibi congruæ
vestes (præbendæ) quæ apud quosdam Subdiaconales nominantur, et Mappulæ in
sinistra manu ferendæ.
Pro signo fanonis vel Mappulæ, manicam sinistram sub brachio comprehensam parum
deorsum trahe.