mandatarius
mandātārĭus, ĭi, m. [mandatum],
- one to whom a charge or commission is given, an attorney, agent, mandatory (jurid. Lat.), Dig. 17, 1, 10, § 11 dub. (al. mandatores).
est ex hoc genere [canis ] quem ~arium ex argumento appellamus; quod domini mandato literas aliasve res de loco in locum transferat
cum venisset tempus in quo oportebat eum scribere litteras ~orias
vix ‥ ibidem per anni permansit dimidium, quin ei ‥ abbas litteras ~orias ad visitandum locum dictum ‥ transmitteret
literas nostras ~arias retroscriptas emanavimus(
cum multiplex sit contemptus [sc. consistorii ]; viz. in non parendo mandatis, in impediendo quo minus ad ~arium tempore competenti perveniant
episcopo Herefordensi ‥ vel suo certo ~ario
cujus priorissa ~orio meo verius vestro dixit se nolle visitari
~arius ad infrascripta deputatus
monitus est quod ‥ premunitus per ~arium incipiat peragere hujusmodi penitenciam ‥ infra quatuor dies a die premunicioris hujusmodi numerando
~arium qui juxta dictarum inhibitoriarum et citatoriarum litterarum, tenores eidem episcopo inhibuit atque citavit ‥ arrestari incarcerarique fecit
Antonio ‥ mercatori Senensi ejus factori sive ~orio(
Mandaerius, Mandaers, Manderius, promiscue dicitur quidam Curiæ Dalphinalis Minister, cujus officium idem atque
Villicifuisse videtur : uterque enim censibus aliisque Principis reditibus colligendis præerat. Charta anni 1220. tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 129 :
Interrogati cujus sunt villicationes ipsius loci et
mandamenti, respondent quod.... Villici seu Manderii cupiunt...... denarios censuales,
bladum, foyaces, pullos, etc. Alia vero quæ ad Mandatariiofficium pertinent, hic subjiciemus ex Dissertatione quam de eo habuit eruditus Author Hist. Dalphin. tom. 1. pag. 117. nihil quippe ea doctius pressiusve dici potest. Illud inter cetera præcipuum, quod ne aliquid de juribus intercideret curabat, atque invigilabat publicis reparandis. Charta ann. 1352. ibid. pag. 149 :
Notum serie præsentium
fieri volumus universis, quod cum officium Mandatariæ et reparationis itinerum
publicorum quæ yemalibus temporibus imminet facienda, S. Martini de Cayreria de præsenti
vacet, et a tempore mortalitatis citra vacaverit, propter quod redditus Domini nostri
Dalphini patiuntur detrimentum, etc. Ex Charta conventionis Dalphinum inter et
Archiep. Ebredun. Mandatariusidem fuisse etiam videtur qui aliis Apparitor :
Correarius Archiepiscopi duos Mandatarios seu Apparitores, et Baillivus domini
Dalphini alios duos, qui præcepta et mandata ac executiones dictorum Officialium
facerent. Ead. notione in Charta ann. 1300. ibid. pag. 54 : Mandatarii
quoque in civitate prædicta, qui olim a dictis Consulibus ponebantur, etc. Quæ
quidem, quemadmodum et alia officia, exinde sub feodali servitio concessa, probat laudatus
Author ibid. pag. 118. ex quadam Inquisitione cujus hæc verba sunt : Nicolaus
Mandaers tenet de Comite triginta fossoriatas vineæ, et debet inde tres solidos et
quatuor denarios census, et debet inde facere usagia Mandaeriæ. Et ex alia
ibidem laudata : Guigo de Fonte Mandaerius tenet de Comite Mandaeriam d'Herbeis cum
Willelmo Mandaerio et debet placitum ad mutationem. Iis hoc unum addam, mihi
videri Mandatariusnomen
Mandatariosqui res Dalphini administrabant, eosdem fuisse atque ii qui Magistratibus ad obsequium præsto erant ? Vide
Exvacuatio.
Assertor, causidicus vel Mandatarius Archiepiscopo Danielo,
etc. in veteri Placito sub Ludov. Pio apud Catellum lib. 5. Rerum Occitan. pag. 742.
et Steph. Baluzium in Append. ad Cap. Adde eumdem num. 97. 104. 118. Simulatque reverendus dominus
Præpositus S. Deodati judex et Mandatarius Apostolicus easdem litteras apostolicas
venerandis dominis Priori et Conventui... notificaret. Vide Mandatum
5.Ad requisitionem regie sue dignitatis Mandatariorum, qui ipsum vestigio
prosecuti jure arrestatus et ad exicium postulatus in captivitatem quidem
venit.bannalesad furnum dominicum
mandatvel submonet. Libert. castri Montisol. ann. 1312. tom. 7. Ordinat. reg. Franc. pag. 506. art. 45 :
Clibanariis et Mandateriis illa arte peritis muniant ante dictos
(furnos) ; et a quoquentibus vicesimum quartum recipiant panem
Mandaterii. Vide supra Mandatagium et infra
Mandatrix.Si
offensio realis fuerit, vel ex hujusmodi incitatione vel inductione sequetur, cogatur
offensam realem inferens, si solvendo fuerit, restituere damnum illi cui illatum fuerit,
taxandum arbitrio magistratus ; quod si in utriusque bonis, vel alterius ipsorum,
Mandatarii vel mandantis, reperiri non poterit, de quo possit damnum hujusmodi
resarciri, forestetur etiam et banniatur uterque de civitate.