relatio
relatio, a bringing back, throwing back, retorting
Could not find relatione in Logeion dictionaries.
relatione feminine ablative singular of relatio
rĕlātĭo, ōnis, f. [refero], a carrying back, bringing back. *
- I Lit.: membranae ut juvant aciem, ita crebrā relatione, quoad intinguntur calami, morantur manum, through the frequent carrying of the hand back to the inkstand, i.e. by often stopping to dip the pen in the ink, Quint. 10, 3, 31.—
- II Trop.
- A In law t. t., a throwing back, retorting: relatio criminis, est cum ideo jure factum dicitur, quod aliquis ante injuriā lacessierit, Cic. Inv. 1, 11, 15; so Dig. 48, 1, 5: jurisjurandi, ib. 12, 2, 34 fin.—
- B In partic.
- 1 A returning, repaying: gratiae, Sen. Ben. 5, 11; id. Ep. 74, 13.—
- 2 In publicists’ lang., a report; a proposition, motion: ecquis audivit non modo actionem aliquam aut relationem, sed vocem omnino aut querellam tuam? Cic. Pis. 13, 29: relatio illa salutaris, id. ib. 7, 14; Liv. 3, 39: relationem approbare, id. 32, 22: incipere, Tac. A. 5, 4; 13, 26: mutare, id. ib. 14, 49: egredi, id. ib. 2, 38: postulare in aliquid, id. ib. 13, 49: relationi intercedere, id. ib. 1, 13 al.: jus quartae relationis, the right accorded to the emperor, without being consul, of making communications in the Senate (this right was simply jus relationis; tertiae, quartae, etc., denote the number of subjects he might introduce at each meeting, which varied at different periods), Capitol. Pert. 5; Vop. Prob. 12 fin. — Hence,
- b Transf., in gen., a report, narration, relation (only post-Aug.): dictorum, Quint. 2, 7, 4; cf. id. 9, 2, 59: causarum, id. 6, 3, 77: meritorum, id. 4, 1, 13: rerum ab Scythis gestarum, Just. 2, 1, 1: gentium, Plin. 7, 1, 1, § 6.— Of military reports to the general-in-chief or emperor: addens quaedam relationibus supervacua, quas subinde dimittebat ad principem, Amm.14, 7, 10; 20, 4, 7; 28, 1, 10. —
- 3 A rhetorical figure mentioned by Cicero, of the nature of which Quintilian was ignorant, Cic. de Or. 3, 54, 207; Quint. 9, 3, 97: epanaphora est relatio; quotiens per singula membra eadem pars orationis repetitur, hoc modo: Verres calumniatores apponebat, Verres de causā cognoscebat; Verres pronunciabat? i.e. the repetition of a word for rhetorical effect, Mart. Cap. 5, § 534 init.; cf. Quint. 9, 1, 33. —
- 4 In philos. and gram. lang., reference, regard, respect, relation: illud quoque est ex relatione ad aliquid, Quint. 8, 4, 21: relatione factā non ad id, Dig. 1, 1, 11.
relātio, ōnis, f. (refero), das Zurücktragen, Zurückbringen, I) eig.: crebra, das öftere Hinführen der Hand nach dem Tintenfaß, um mit der Feder einzutauchen, Quint. 10, 3, 31. – II) bildl.: A) im allg., das Zurückschieben, in den jurist. t. t.: r. criminis, das Zurückschieben des Vorwurfs auf den Urheber, griech. ἀντέγκλημα, Cic. de inv. 1, 15 u. ICt.: iurisiurandi, das Zurückschieben des Eides auf den, der ihn antrug, Ulp. dig. – B) insbes.: 1) die Erwiderung, Vergeltung, gratiae, Sen. ep. 74. § 13 u.a. – 2) (als Redefig.) = ἐπαναφορά, die öftere hervorhebende Wiederholung desselben Wortes, Cic. de or. 3, 207. Quint. 9, 3, 97. Mart. Cap. 5. § 534. Vgl. Ernesti Lexic. techn. Lat. rhet. p. 328. – 3) das Vorbringen, Berichten, die Angabe, Erzählung, a) übh.: relatio contrariorum, die Anführung der direkten Gegensätze, Cic. orat. 106: rerum gestarum, Iustin.: dictorum, Quint.: r. causarum (griech. αἰτιολογία), Angabe der Gründe, Beweisführung, Quint. – b) als publiz. t. t., die Berichterstattung, der Vortrag, Antrag eines Magistrates im Senate, Cic. u.a.: relationem egredi, die Tagesordnung überschreiten, von der T. abweichen (v. Senatoren, wenn sie nach ihrem Entscheid noch ihre Meinung über etw. nicht dahin Gehöriges vorbrachten), Tac. ann. 2, 38: ius tertiae, quartae, quintae relationis, das Recht des Kaisers, im Senate über drei, vier, fünf Gegenstände berichten zu können, Scriptt. hist. Aug.; vgl. Casaub. Suet. Caes. 20. – 4) gramm. u. philos. t. t., die Beziehung, Rücksicht, das Verhältnis, ad aliquid, Quint. 8, 4, 21.
~o pueri Jesu ex Aegypto
necnon de gloriosa transitu ejus ad Christum, seu de ~one pretiosi corporis in locum priorem
obitus Herodis et ~o pueri ex Egipto
lex non dat haereditatem, quia non dat vitam, quia si lex daret vitam, daret et justitiam (a pari), sed non dat justitiam, quia omnia sunt sub peccato apud Judaeos, quia scriptura dicit: ergo lex non dat justitiam (a ~one)
alterius oboli ~one debita est oblatio reintegrata
[Adam ] usus illo genere defensionis quod dicitur in rethorica ~o criminis
partes sunt quattuor, conparatio, ~o criminis, remotio criminis, concessio
~o criminis est, cum reus id quod arguitur confessus alterius se inductum peccato jure fecisse demonstrat
quantum tamen potuero, non tam ex scriptis patriae scriptorumve monimentis ‥ quam transmarina ~one, quae crebris inrupta intercapedinibus non satis claret
frater quidam nostri monasterii probatissimus, cujus ipse haec ~one didici
aliquorum fratrum ~one nobis notissimus es pietate, etsi non facie
Lanfranci nepos, immo aliquorum ~onibus consanguinitate propinquior
quod si fieri non possit per ~onem latoris presencium
in loco qui vulgari dictione et appellativa ~one nuncupatur ad Terentam
juxta dirivatis fluentium successibus ubi vulgares prisco usu moralique ~one nomen imposuerunt Use
in loco celebri ubi ruricolae appellativa ~one nuncupant Maldumesburg
quicquid se ‥ notitie nostre vel majorum ~one vel librorum revolutione infudit
de ipso patre ordiar, et ejus gesta sicut a priscis scripto seu ~one traduntur breviter prosequar
nunc ad quedam nitor enarranda regredi, que non scripto sed seniorum ~one didici
hec cum beatus Edwardus ~one ac scriptis veterum didicisset
erat ‥ de lapide hoc ab antiquo vulgata ~o quod ‥
nisi communis ~o nos decepisset quod ‥
non credat ~ones, blandimenta vel adulaciones contra consilium suum
anafora, id est, ~o, cum eadem dictio bis saepiusve per principia versuum repetitur, ut: ‘Dominus inluminatio mea et salus mea, quem timebo? Dominus defensor vitae meae’
nullus teneatur servare librum ~onum sive referendarum dicti consuetudinarii
suscitavit Dominus ‥ puellam ‥ innocencie habens proximorum ~onem
ego autem, licet sim homo contemptibilis ‥ ~one tamen paternitatis spiritalis ‥ ex vestra electione, ordinante Domino, ad vos referor
cujus mens obscura est ad dijudicandum inter asinum suum et colorem ejus: qualiter discernet inter unum Deum et trinam ~onem ejus?
quod ~ones fundate super substancias sunt priores aliis ~onibus, et quare
~o enim consistit in ordine quodam unius ad alterum
in quantum distabat ante ipsos, minus erat cognitio talium, sed tantum modo operabantur juxta ~onem inferius ad superius, superius ad inferius
idem quoque asserunt quotiens pronominis fit ad nomen appellativum ~o, eo quod pronomen quod semper demonstrativum, aut relativum est, proprii nominis expleat vicem
cum ergo dicitur ‘ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia’, ~o fit ad hoc nomen ‘Domini’, quod essentialiter ibi tenetur
prout vero relativum est, pronomen est et differt ~o hujus a ~onibus aliorum
rĕlātĭō, (12) ōnis, f. (refero), ¶ 1 action de porter à nouveau : [de porter à tout instant la plume dans lʼencrier] Quint. 10, 3, 31 ¶ 2 [fig.] a) criminis Cic. Inv. 2, 78, action de rapporter à lʼinfluence dʼautrui le fait dont on est accusé, cf. Dig. 48, 1, 5 ; b) gratiæ Sen. Ep. 74, 13, témoignage de reconnaissance, cf. Ben. 5, 11, etc.; c) rapport dʼun magistrat au sénat, mise à lʼordre du jour : relatio illa salutaris et diligens fuerat consulis Cic. Pis. 14, ce rapport salutaire et consciencieux avait été lʼœuvre du consul, cf. Cic. Pis. 29 ; de aliqua re Liv. 26, 28, 3, rapport sur une affaire ; relationem in aliquid postulare Tac. Ann. 13, 49, demander la mise en délibération pour une chose (dʼune chose) ; relationem egredi Tac. Ann. 2, 38, sortir de lʼordre du jour proposé (de la question débattue) ; relationi consulum intercedere Tac. Ann. 1, 13, sʼopposer à la proposition des consuls ; jus tertiæ, quartæ... relationis Capit. Pert. 5 ; Aur. 6 ; Lampr. Al. Sev. 1, droit [de lʼempereur] de mettre à lʼordre du jour du sénat trois, quatre... affaires ; d) relation, narration : Quint. 2, 7, 4 ; 9, 2, 59, etc.; e) [rhét.] relatio contrariorum Cic. Or. 166, rapprochement de contraires, antithèse || épanaphore : Capel. 5, 534 ; Quint. 9, 3, 27 ; f) relatio ad aliquid Quint. 8, 4, 21, rapport, relation à qqch.
- 1. (retor. t.t.) benadrukte herhaling v.e. woord (als stijlfiguur);
- 2. verhaal, bericht; ➤ rerum gestarum;
- 3. het aan de orde stellen, voordracht, voorstel (ihb. in de senaat); ➤ relationem egredi buiten de orde gaan;
- 4. (jur. t.t.) het afschuiven van de beschuldiging op de aanklager, terugverwijzing [criminis];
- 5. (gramm. en filos. t.t.) relatie, verhouding; ➤ (ex) relatione verhoudingsgewijs; ~ contrariorum parallelle plaatsing v. tegenovergestelde begrippen, antithese;
- 6. (Sen.) het beantwoorden, vergelding [gratiae].
relatio , onis. f. (refero.)
述。商量。大小相涉。境態。— gratiarum 感謝。— Consulum 定派總官。
Suggest a Translation
See an image
述。商量。大小相涉。境態。— gratiarum 感謝。— Consulum 定派總官。
Suggest a Translation
See an image
Prætor quoque jus reddere dicitur etiam, cum inique decernit ; Relatione scilicet
faeta, non ad id, quod ita Prætor fecit, sed ad illud, quod Prætorem facere
convenit. In aliis vero libris juris civilis Relatiodicitur Consultatio a judicibus ad Principem missa in rebus dubiis, ut videri potest lib. 7. Cod. tit. 61. et lib. 11. Cod. Theod. tit. 30. (29.) de
Quæ vel in negotiis
sæcularibus judices faciunt, quando causæ dubitatio ad majorem potestatem refertur, ut
pendente Relatione aliquid inde audeant commutare. Optatus Milev. lib. 1. adv.
Donatistas : Relatio missa est, rescriptum venit. Adde Symmachum lib. 1.
Epist. 41. et 44. Hujuscemodi judicum consultationes Principi insinuabant
Referendarii, hæcque insinuatio seu expositio, Relatioetiam appellabatur, ut habet Commentator Notitiæ imperii cap. 97. Hæc in jure civili. Sed in jure canonico
Relatioaccipitur pro Delatione, quæ fiebat chirographo deferentis obsignata, præsertim ubi de hæresi agebatur. Anastasius Biblioth. in Simplicio PP. :
Sub hujus
episcopatu venit Relatio de Græcia ab Acacio Constantinopolitano episcopo, et affirmavit
Petrum Eutychianistam hæreticum, facta petitione ab Acacio episcopo chirographo ejus
constructa. Idem Anast. in Felice III : Sub hujus episcopatu iterum venit
Relatio de Græcia, Petrum Alexandrinum revocatum ab Acacio CPno. Et infra :
Post annos tres iterum venit Relatio ab Imperatore Zenone, ut pœnitens rediret
Acacius. Idem in Gelasio : Hujus temporibus iterum venit Relatio de
Græcia, eo quod multa mala et homicidia fierent a Petro et Acacio. Et in
Anastasio : Tunc Festus et Probinus Senatores miserunt Relationem Regi, et cœperunt
agere, ut visitatorem daret Rex Sedis apostolicæ. Rursum in Bonifacio II :
Eodem tempore venit Relatio ab episcopis de constitutione, ut cum consilio Sedis
apostolicæ omnia Carthaginensis episcopus faceret.
Lequel Colas en adreçant
sa parolle à icellui Grégoire (sergent) dist qu'il lui baillast la Relation
de l'exploict, qu'il avoit fait contre lui. Vide infra
Rescriptio.Qui Joannes dixit præfato Petro, quod si ipse vellet emere quinque jornalia,....
quod ipse daret sibi quodlibet jornale pro duobus scutis : qui quidem Petrus petiit
utrum sibi daret super hoc suam seanciam vel Relationem usque ad
crastinum.relātiō ōnis, f
- re+STER-, a bringing back, throwing back, retorting: criminis.—In public life, a report, proposition, motion: tua: approbare relationem, L.—In rhet., an emphatic repetition(of a word).
-
…nihil rettulit de successione provinciarum Galliarum et in K. Iun ., ut mihi ipse dixit, eam distulit relationem, sane quam eos sermones expressit, qui de eo tum fuerant cum Romae nos essemus. tu si Pompeium…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…ad senatum is quem ad Cn. Pompeium interimendum conlocatum fuisse constabat. ecquis audivit non modo actionem aliquam aut relationem sed vocem omnino aut querelam tuam consulem tu te fuisse putas, cuius in imperio, qui rem publicam senatus…
Cicero, in Pisonem
-
…conlaudavit. crudelitatis tu, furcifer, senatum consul in contione condemnas non enim me qui senatui parui ; nam relatio illa salutaris et diligens fuerat consulis, animadversio quidem et iudicium senatus. quae cum reprehendis, ostendis qualis tu…
Cicero, in Pisonem
-
…voles, Cicero, Curionem nostrum lautum intercessionis de provinciis exitum habuisse ; nam cum de intercessione referretur, quae relatio fiebat ex senatus consulto, primaque M. Marcelli sententia pronuntiata esset, qui agendum cum tribunis pl. censebat…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…quam meritam esse autumas dicis male merere id quod scis prodest nihil ; id quod nescis obest versum efficit ipsa relatio contrariorum. Idem esset in oratione numerosum quod scis nihil prodest ; quod nescis multum obest. semper haec ,…
M. Tullius Cicero, Orator
-
…correctio et dissipatio et continuatum et interruptum et imago et sibi ipsi responsio et immutatio et diiunctio et ordo et relatio et digressio et circumscriptio. Haec enim sunt fere atque horum similia vel plura etiam esse possunt, quae sententiis…
Cicero, de Oratore
-
…magis oboedienter uentum in curiam esse quam obnoxie dictas sententias accepimus. L. Ualerium Potitum proditum memoriae est post relationem Ap. Claudi, priusquam ordine sententiae rogarentur, postulando ut de re publica liceret dicere, prohibentibus minaciter decemuiris…
Livy, ab Urbe Condita
-
…, diu postea indictionale augmentum oblatum sibi nec recitare nec subnotare perpessus, humi proiecit. Litterisque Augusti monitus ex relatione praefecti, non agere ita perplexe, ut videretur parum Florentio credi, rescripsit, gratandum esse si provincialis ,…
Ammianus Marcellinus, Rerum Gestarum
-
…Scipionis, et fortitudinem Gallorum Germanorumque miramur, quo sit maior C. Caesaris gloria. illud quoque est ex relatione ad aliquid, quod non eius rei gratia dictum videtur, amplificationis genus. non putant indignum Troiani principes ,…
Quintilian, Institutio Oratoria
-
…Scipionis, et fortitudinem Gallorum Germanorumque miramur, quo sit maior C. Caesaris gloria. illud quoque est ex relatione ad aliquid, quod non eius rei gratia dictum videtur, amplificationis genus. non putant indignum Troiani principes ,…
Quintilian, Institutio Oratoria
RELATIO
RELA´TIO[SENATUS]
Relatio
See senatus.