provisor

prōvīsor, ōris, m. [provideo]. *

• A foreseer: ingruentium dominationum, Tac. A. 12, 4.—
• II A provider: utilium tardus, Hor. A. P. 164: PROVISORI. EIVSDEM. PROVINCIAE, Inscr. Orell. 105: ORDINIS (decurionum), ib. 3766: civitatis, Vulg. 2 Macc. 4, 2.

prōvīsor, ōris, m. (provideo), I) der Vorausseher, ingruentium dominationum prov., Tac. ann. 12, 4. – II) der Vorerwäger, utilium tardus prov., Hor. de art. poët. 164. – III) der Versorger mit etw., a) übh., der Beschaffer, deliciarum suarum, Augustin. de civ. dei 2, 20. p. 78, 14 D.² – b) der Versorger mit Proviant, der Proviantmeister, eiusdem provinciae, Corp. inscr. Lat. 14, 2917: ordinis (decurionum), Corp. inscr. Lat. 10, 3860: civitatis, Vulg. 2. Mach. 4, 2.

provisor [CL] 1 one who exercises forethought (towards) or oversees in a provident manner, provisor. b (summus ~or or sim., w. ref. to God). hinc pauperum quorum cure pius ~or desudabat flexus gracia ‥ V. Chris. Marky. 73.  b placuit pio ~ori salutis nostrae Bede HE IV 21 p. 256; Dei servus fidei constamine roboratus ut a Deo ~ore sibi oblatum est ‥ V. Neot. A 5; ~or omnium Deus Ord. Vit. IV 6 p. 210; disposuerat ‥ subtilis ille rerum ~or ‥ per virum illum V. Chris. Marky. 55; a1159 Amicia comitissa ‥ hoc autem dono ut Deus sanitati et incolumitati domini mei et mee et puerorum nostrorum sit ~or (Ch.) EHR XXXII 248; s1196 et citum remedium de misericordia Summi ~oris spopondit W. Newb. HA V 24 p. 478. 2 one who is in charge (of), ruler, administrator, manager, steward; b (eccl. & mon.); c (acad.). patrie patritio ‥ Dacie ~ori serenissimo Ælnoth Cnut prol. p. 126a; comitem tandem Glaornie, extremi agminis ducem et ~orem ‥ intercepit G. Steph. 66 p. 132; o te ‥ principem insignem et populi Dei strenuum ~orem! Ad. Eyns. Hug. IV 12; dat Rebecca luctatorem / Rachel Joseph provisorem / in Egypti finibus Garl. Poems 4. 4a; 1329 domino Davidi de Berclay, pro expensis suis apud Dunfermlyn tempore quo fuit ~or circa sepulturam domini regis xxviij li. ExchScot 215; 1435 presentis testamenti voluit et ordinavit prefatum dominum regem esse et fore principem ~orem et principalem manutentorem Reg. Cant. II 587.  b ut ea ‥ Romanis e finibus aecclesiae suae ~or inpiger ornamenta ‥ conferret Bede HA 6; quoniam carebant ~ore, ait ex suis curialibus sese eis optimum previdisse Herm. Arch. 22 p. 57; regebat assidue scholarum frequenciam exterius, et chori curam moderabatur concorditer interius, in utroque non segnis ~or, sed officialis egregius Ketel J. Bev. 281; s1055 abbas ‥ Alfwinus, ecclesie sue industrius ~or Chr. Rams. 166; conventum ‥ feminarum ‥ quibus et ~or erat et ordinator Gir. GE II 17 p. 245; viri Dei ~or et dispensator Baldewinus ‥ monachus (Anselmus) NLA I 67.  c s1260 cujus mors licet quibusdam lugubris, pluribus tamen et maxime Anglicis, sc. ~oribus Oxonie, videbatur salutaris Flor. Hist. II 460; 1437 fiat unus ~or novarum scholarum, qui ‥ disponat et solvat pro operariis et materia ejusdem operis StatOx 257; s1446 Wyllelmus Waynflete, professor sive ~or collegii de Eton W. Worc. Ann. 764. 3 (eccl. & mon.): a holder of (papal) provision or appointment to a benefice. b provisor, overseer, assistant to archbishop or bishop. 1338 habemus multos ~ores a domino papa ‥ nobis transmissos Lit. Cant. II 175; plura statuta ‥ sc. de laborariis ‥ de ~oribus ad curiam Romanam tendentibus Knighton II 299; s1391 [abbas] qui causas exploret ‥ statuti parliamentalis nuper editi de ~oribus, contra consuetudinem ecclesie Romane Wals. HA II 200; 1441 si hujusmodi ~ores aliquam talem provisionem acceptent ‥ incurrant penas Lit. Cant. III 172.  b s1249 episcopatum suum sponte resignavit ‥ verumtamen datis a domino papa ~oribus [M. Par. Maj. V 53: datis ad hoc ~oribus] archiepiscopo Eboracensi et Londoniensi et Wigornensi episcopis, assignata sunt eidem quinque maneria ‥ de ipso episcopatu Flor. Hist. II 358; s1344 eciam nonnulli alii ~ores ‥ de curia Romana (Lit. Regis) Ad. Mur. Chr. 153. 4 one who provides or supplies, purveyor; b (w. non-material object). 1197 oportebat necessario dapiferum et ~orem hospicii sui mutuari sepissime a dicto converso annonam illam (Found. Byland) MonA V 350a; 1328 Robertus ‥ civis Londoniensis ‥ creditor noster et ~or extitit de esculentis ‥ conventui ‥ necessariis Lit. Cant. I 268; 1334 W. de C., ~ori regis frumenti ‥ J. de Th. ~ori pro carectis ‥ regis ‥ J. de R. ~ori focalis ‥ A. G. ~ori pro dextrar’ ‥ A. Charles ~ori regine de herbagio et feno Ac. Durh. 524; 1346 †~oris [MS: ~ori] pro equis regis ultra Trentam, ‥ Rec. Elton 326; s1346 ~ores victualium pro hospicio suo se male habuerunt Ad. Mur. Chr. 244; s1448 emptor, ~or, sive captor victualium ‥ pro hospicio nostro Reg. Whet. I 43.  b in placitis propugnator justitie, in guerris ~or victorie W. Malm. GR V 407.

prōvīsŏr, (15) ōris, m. (provideo), ¶ 1 celui qui prévoit : Tac. Ann. 12, 4 ¶ 2 celui qui pourvoit à : Hor. P. 164 ¶ 3 pourvoyeur : Aug. Civ. 2, 20.

provisor , oris. m.
備所需。供需者。

Suggest a Translation
See an image

prōvīsor ōris, m

• pro+VID-, a foreseer, provider: dominationum, Ta.: utilium tardus, H.